100 Soruda Felsefe ve Hukuk Felsefesi – Kamuran Kaya – Adalet Yayınevi

Bazen gözümüz yaşlanır, geçmiş aklımıza gelir. Küçüklük hatıraları istesekte çok uzaktır. "Kardeşime bisikletimi istediğinde verseydim, anneme ne olursa olsun kızmasaydım o gün, yemeğe zamanında inseydim, dedemle, amcamla daha fazla vakit geçirseydim keşke" diye iç geçiririz. Bu acı hal istememize karşın aklımızdan bir türlü çıkmaz. Bu üzüntü durumuna bir türlü anlam veremeyiz, bunun akli bir izâhı yoktur. Küçük kızımızın ya da oğlumuzun yere düşüp ağladığı an, az sonra gireceğiniz lokantanın önünde bekleyen bir dilencinin gözleri, iş yoğunluğu bahanesi ile umursamadığınız bir arkadaşımız ya da çok istemesine rağmen satış fiyatının yüksek olması nedeni ile kızına istediği oyuncağı alamayan annenin kızıyla gitmesi, haber bültenlerinde bayramda kaybolan güzel gözlü kız çocuklarının bir anlık fotoğrafı bize vicdanı her an hatırlatır. Bunlar birer pişmanlık alametleri değildir. Başka alanlarda da benzer duyguları görmemiz mümkündür. Duruşmada tanık ne yapacağını bilemez haldedir, salon kalabalıktır, çekinir ve siz kızarsınız, bu aklınıza gelir, bu da pişmanlık değildir. Duygusal bağla bağlı olduğunuz kişi sizinle konuşmak istediğini söyler, sizin aklınıza son görüşme olduğu asla gelmez. Ama o "elveda" demiştir bile, siz buna ihtimal vermezsiniz, yeniden görüşeceğinizi düşünürsünüz, ama yoktur. Bir daha sesini duyamayacaksınız, nerede olacağını bilemeyeceksiniz, bir daha görememe hali içinizi kemirir, telefon numarasını bile silemezsiniz. Bir gün dedeniz her zaman bahsettiği kişiyi hatırlamaz, sizi bile unutur hale gelmiştir. Güldüğü, koştuğu zamanlarını bildiğiniz dedeniz artık kendi ismini bile hatırlamaz, yastığını başucuna koyduğunuzda göz göze gelirsiniz, yutkunursuz, gözleriniz dolar. Bunu da pişmanlıkla ve acımayla açıklayamazsınız. Tüm bu duyguların bir anlamı, manasını idrak edeceğiniz bir formu olmalıdır.Bilmek, merak etmek ciddi faaliyetlerdir. Bunu çoğu kez deneyimlemiş birisi olarak söylüyorum. Bilme uğraşısının uygarlıkla doğrudan bir alakası vardır. Ama az...