103 Numaralı Mühimme Defteri – Ersin Kırca, İlhan Gök – Çamlıca Basım Yayın

Osmanlı Devleti'nin yönetildiği en üst merci Divan-ı Hümayun'dur. Mühimme Defterleri ise Divan-ı Hümayun'dan İstanbul ve taşradaki yöneticilere gönderilen emirlerin bir suretinin kaydedildiği defterlerdir. 16. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren düzenli olarak tutulan bu defterler Osmanlı devlet yönetimi hakkında bilgi veren en önemli kaynaklardır. 103 Numaralı Mühimme Defteri Haziran 1691-Aralık 1695 tarihleri arasını kapsayan bir Rikâb Mühimmesidir. Defterin ait olduğu yıllar, 2. Viyana Kuşatması sonrasında Osmanlı Devleti'nin Avusturya ve Venedik ile savaş halinde olduğu senelerdir. Bu nedenle defterde asker ve mühimmat sevki, tersane ve tophane için gerekli malzemenin tedarik ve nakli ile ilgili hükümler bulunmaktadır. Bununla beraber İstanbul'un zahire, et ve odun ihtiyacının karşılanması, İstanbul'daki bazı fırınlar ve pişirilen ekmek cinsleri, Güney Marmara'daki kazalardan Ege adalarına zahire nakli, Mısır, Suriye ve Anadolu vilayetlerinden toplanan vergi türleri ve bu vergilerin harcanacağı kalemler, ulaştırma, menziller ve vakıflarla ilgili hükümler, esirlerin durumu, Anadolu'da işlenen suçlar ve suçlulara verilen cezalar gibi sosyal konulara ait hükümler de yer almaktadır.