809 Numaralı Ayniyat Defterine Göre Konya Vilayetinin Gündemi – Serdar Akbaş, Döndü Çavdar – Çizgi Kitabevi Yayınları

Bu kitap, Mart 1873-Mart 1877 tarihleri arasında Osmanlı taşra idaresinin işleyişini, Konya Vilayetine (bugün Konya, Antalya, Niğde, Nevşehir, Karaman, Aksaray, Isparta, Burdur) ait 809 numaralı ayniyat defteri üzerinden incelemektedir. Defterde yer alan 438 resmî yazışma; şikâyet dilekçeleri, memurların özlük işlemleri ile idari, mali ve sosyal nitelikli talepler çerçevesinde ele alınarak sistematik biçimde tasnif edilmiştir. Böylece taşra yönetiminin uygulamaları, merkez-taşra ilişkileri ve yerel toplumun devlete yönelttiği talepler, somut belgeler üzerinden görünür hâle getirilmiştir.

Çalışma, bireysel şikâyetlerden memur atamalarına, vakıf yönetiminden kıtlık ve göç meselelerine, altyapı sorunlarından güvenlik ve askerlik konularına kadar geniş bir yelpazede Osmanlı taşrasının karşı karşıya olduğu meseleleri ortaya koymaktadır. Belgeler, yalnızca idarî kararları değil; halkın beklentilerini, yerel unsurların rolünü ve devletin bu taleplere verdiği tepkileri de yansıtmaktadır. Bu yönüyle eser, Osmanlı taşra idaresinin tek yönlü bir uygulama alanı olmadığını; müzakere, denetim ve müdahale süreçleriyle şekillenen dinamik bir yapı olduğunu göstermektedir.

Arşiv kaynaklarına dayalı ayrıntılı çözümlemeleri ve nicel-nitel verilerin birlikte kullanıldığı yaklaşımıyla bu kitap; Osmanlı idarî tarihi, taşra/yerel tarih çalışmaları, hukuk ve sosyal tarih alanlarında çalışan araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindedir. Aynı zamanda, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde merkez ile taşra arasındaki ilişki ağını anlamak isteyen okurlar için de kapsamlı bir bakış açısı sunmaktadır.