Anadolu'dan Yöresel Konut Kültürü Örnekleri – Alev Erarslan – Arkeoloji ve Sanat Yayınları

Bulundukları bölgenin iklim, coğrafya ve malzeme gibi fiziki özelliklerinin yanı sıra sosyo-kültürel ve tarihsel arka planını yansıtan yöresel konut yerli yapı ustalarının elinden çıkmış olup binlerce yıllık yapı birikimi ve geleneğini taşımaktadır. Bir halk mimarlığı olan yöresel konutun ardında kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi birikimleri yatar. Bulunduğu yerin ihtiyaçlarına cevap veren, yöreye özgü niteliklere sahip olan bu konut kullanıcının yaşam biçimi ve alışkanlıklarının yanı sıra toplumun gelenek, görenek, inanç, değer yargıları ve dünya görüşünü yansıtır.Yöresel konut toplumun sahibi olduğu kültürün, doğrudan doğruya ve bilinçsizce belirli ihtiyaçlar çerçevesinde maddeye dönüşmesidir. Gelenekten gelir ve ait olduğu toplumun sosyal ve kültür belgeleri olarak zamanla nesilden nesile aktarılır. Geçmişten edinilen bilgilere dayanan yöresel konut tarihsel süreçte birikmekte olup yöresel mimaride kullanılan bir yerel yapı terimleri sözlüğüne sahiptir.Türkiye'de II. Ulusal Mimarlık Dönemi ile birlikte Sedad Hakkı Eldem tarafından başlatılan Türk Evi seminerleri sonucunda Anadolu sivil mimarlığına yönelim başlar. Eldem 1933 yılında Akademi'de başlattığı "Milli Mimari Semineri" ile ulusal mimari için başvuru kaynağı olarak geleneksel Türk Evi'ne yönelir ve hareketin simge yapısı olan 1948 tarihli Taşlık Şark Kahvesi ile bu düşünceyi somutlaştırır. Sonrasında da geleneksel Türk Evi mimarisine yoğun atıflar yapan konut yapıları üretmeye devam eder. Eldem'in mimarlık atmosferine kattığı yöreselci, geleneksel dokunuşlar dikkatleri yöresel/geleneksel Anadolu/Türk konutuna çeker. Eldem'in ardından Doğan Kuban da 1961 tarihli "Modern Mimarinin Gerçek Yolu: Çevre Şartlarının Değerlendirilmesi veya Rejyonalizm" başıklı yazısında bölgeselci mimarlığa dikkat çekerek bölgeselciliğin halk sanat ve geleneğinin değerlendirilmesi olduğunu belirtir. 1980'lerde de bölgeselci yaklaşımlar kimlik arayışına bir yanıt olarak kullanılmıştır. Türkiye'deki bölgeselci denebilecek yapıların ar...