Panayırlar, yüzyıllar boyunca insanların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, çevresine göre merkezî kabul edilebilecek yerlerde, yıl içinde bir ya da birden fazla kurulan ticari organizasyonlardır. Günümüz dünyasının vazgeçilmezi olan alışveriş merkezlerinin (AVM) atası olarak kabul gören panayırlar; giyim kuşam malzemeleri, mutfak araç gereçleri, tarım ve hayvancılık ekipmanları vb. insanların gündelik yaşamlarını kolaylaştıran ve yıl boyu onların ihtiyaç duyacakları ne varsa alınıp satıldığı yerlerdi. Panayırlar özellikle kırsal nüfusun dış dünya ile ilk teması, yerel üretim teknikleri ve çeşitliliğinin yine dış dünya ile rekabete girdiği ilk mekânlardı.
Panayırlar, ekonomik anlamda ticari mekânlar oldukları kadar sosyal ve kültürel anlamda da birçok fonksiyon üstlenmişlerdi. Farklı yörelere ait yiyecek ve içeceklerin sunulduğu yeme içme yerleri, atlı karınca, şans oyunları, akrobasi gösterileri, çadır tiyatroları, dönme dolaplar, yabani hayvan sergileri, güreş müsabakaları gibi her yaşa hitap eden eğlence seçenekleri ile senede bir kez üç günlüğüne de olsa kuruldukları yerlerde kırsal nüfusun yılın yorgunluğunu attıkları, üreticilikten tüketiciliğe geçtikleri mekânlar olma özellikleriyle panayırlar; korunması, yaşatılması ve sürdürülebilirliklerinin sağlanması gereken “somut olmayan kültürel miras” unsurlarıdır.
Sinop ili, Anadolu’daki panayır geleneğinin yaşatıldığı illerden biri olup bu kitapta hâlen varlığını sürdüren Ayancık, Boyabat, Türkeli (Morza), Bektaşağa ve Durağan panayırları ile artık ortadan kalkmış olan Sinop, Gerze, Helâldı ve Karasu panayırları üzerinde durulmuştur.