Aşka Ve Zevke Adanmışlığın Simgesi Bir Esriklik Mekanı Divan Şiirinde Meyhane

Divan şiiri aşk ve ona adanmışlığı meslek edinen âşığın sevgiliyle olan serencamı üzerine kuruludur. Bu serencamda âşığın sevgili ile iletişimini sağlayan mekânlardan biri de zevk mahfili olan meyhanedir. Meyhane, âşığın tek huzur bulduğu, ruhunu dinlendirerek gönül dünyasını gamlardan arındırdığı bir esriklik mekânı olarak pek çok şairin şiirsel söylemlerinde zengin tahayyül ve tasavvurlarla işlenmiştir. Bu tahayyül ve tasavvurlarda şair; meyhaneyi bir beylik makamı, bir taht ve sultanlık nişanesi olarak da algılamış, yaşadığı esriklikle şarabın kadim hükümdarı Cem misali âdeta bir meyhane hükümdarlığı kurmuştur. Bu hükümranlık "bezm" denilen şarap meclislerini bütün ihtişamıyla betimleyen mesnevilerde daha görünür olmaktadır. Ancak çalışmada mesneviler kapsamları geniş olduğu için ele alınmamış, sadece giriş kısmında Suphizade Feyzî'nin mesnevisinden bazı beyitler verilerek durum izah edilmiştir. Divan şairinin meyhane algısı rintlik üzerinden şekillenmektedir. İranlı ünlü şair Hâfız'ın irfanî boyuttan dünyevî boyuta doğru geniş bir perspektifte ele aldığı ve aşkın kaynağı olarak konumladığı bu algının çok çeşitli söylemleri bulunmaktadır. Melametten kaynaklanan bir rintce neşenin eşlik ettiği meyhane algılarında dünyevi ve gerçek anlamda şarabın konu edildiği sayısız örnek te bulunmaktadır. Bu kitap, meyhane algısının irfanî/manevî boyutlarını değil, dünyevî/maddî çehresini aydınlatmak amacıyla yazılmıştır. Bu bağlamda "rint-zahit, cennet-meyhane, mescit-meyhane" gibi ikilemli konularda meyhanenin dünyevî boyutlarını ya da niteliklerini çoğunlukla içerdikleri tespit edilen beyitler Kitap Tanıtım Bülteni kullanılmıştır. Bu örneklerin Divan geleeğinde çokça yer almalarına rağmen yeterince dillendirilmediği de bir gerçeklik olarak durmaktadır. Bu kitap, meyhane algısının bu boyutlarını, diğer bir deyişle dünyevi boyutlarını içermekte ve bu alandaki boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çünkü Hâfız'la ilgili Sudî şerhinde de görüldüğü gibi meyhane ve rintlik konulu beyi...