Bahriye’de Yapılan Islahat Hareketleri ve Bahriye Nezareti’nin Kuruluşu (1789 - 1867) – Ali İhsan Gencer – Türk Tarih Kurumu Yayınları

Tarihin hemen her döneminde denizler, birleştirici özelliklerinden dolayı medeniyetleri birbirlerine yaklaştıran, kültür alışverişinin sağlayan, sosyal, ekonomik ve teknik alanlarda meydana gelen gelişmeleri yaygınlaştıran, devletlerarası siyasi ilişkileri düzenleyen önemli bir unsur olmuşlardır. Zira denizler, insan topluluklarının müşterek yurdu olan toprakları saran kara yollarının bittiği yerlerde, birleştirici özelliklerini açıkça ortaya koyan birinci derecede mühim yollardır. Şu halde denizler, kara ticaret merkezlerinin ve dolayısıyle kara ticaret yollarının bittiği yerler değil, başladığı yerlerdir. İşte denizlerin bu özelliklerini bilen ve onu değerlendiren devletler, daima, bir cihan devleti olma yolunda önemli avantajlar sağlamışlar ve kurdukları devletler de daha uzun ömürlü olmuştur. Bunun aksine olarak, denizleri ayırıcı bir unsur olarak gören ve devlet politikalarını da buna göre ayarlayan devletler, ne yazık ki, bu politikalarının bedelini çok ağır ödemişler ve hiç bir zaman uzun ömürlü olamamışlardır.