Başkanlık Sistemlerinde ve Türk Hukukunda Meclis Soruşturması – Yeşim Çelik – Adalet Yayınevi

Çalışmamızda, cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde "cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" konusunda Türk hukukunda tartışılan belli başlı sorulara, başta ABD olmak üzere başkanlık sistemiyle yönetilen seçtiğimiz diğer ülkelerin meclis soruşturması (impeachment) ile ilgili düzenlemeleri incelenerek mukayeseli bir inceleme ile cevaplar bulunmaya çalışılacaktır. Bu doğrultuda özellikle "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunun içeriğinin sınırları ne olmalıdır? Cumhurbaşkanının kişisel suçlarıyla ilgili sorumluluğunda kim yetkili olmalıdır ve nasıl bir usul izlenmelidir? Cumhurbaşkanının bağışıklığı olmalı mıdır, olmalıysa sınırları ve şartları nasıl olmalıdır? Cumhurbaşkanının göreve başlamadan önceki fiillerinden sorumluluğu var mıdır? Cumhurbaşkanının görev süresi bittikten sonra yargılanmasında hangi usul uygulanmalıdır? Başkanlık sistemlerinde başkanın görevden alma soruşturması ve yargılaması ile başkan hakkında ceza yargılasının birbirinden farklılıkları nelerdir?" sorularına mukayeseli hukuk incelemeleri ışığında cevap bulunmaya çalışılacaktır.
Çalışmamız, başkanlık sisteminde başkanın cezai sorumluluğu mekanizması olan "impeachment" kurumu üzerine kurgulanmıştır. Impeachment kurumu aslında bizim literatürümüzdeki "meclis soruşturması" kurumunun karşılığıdır. Bu sebeple çalışmamızda literatürde karışıklığa sebebiyet vermemek, kavram kargaşası yaşatmamak ve kurumun daha başlangıçta yabancı bir terminolojiyle anılıp yerleşmesinin önüne geçmek için Türkçe "meclis soruşturması" teriminin kullanılması tercih edilecektir. Dolayısıyla çalışmamızda Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğunu düzenleyen mukayeseli hukuktaki "impeachment" kurumu ve usulünün yerine terminolojik olarak "meclis soruşturması" kavramının, impeachment usulüne başvurulabilecek suçları anlatmak için kullanılan "impeachable offences" kavramı yerine de "soruşturulabilir suçlar" teriminin kullanılması tercih edilecektir.