Batı Karadeniz’deki Bizans Kiliseleri – Ercan Verim – Bilgin Kültür Sanat Yayınları

Ercan Verim tarafından kaleme alınan "Batı Karadeniz'deki Bizans Kiliseleri" başlıklı bu eser, Bizans mimarlık tarihinde uzun süre "terra incognita" (bilinmeyen topraklar) olarak kalmış bir bölgenin dini mimari mirasını kapsamlı bir perspektifle ele almaktadır. Bu çalışma, yazarın yaklaşık 12 yıllık titiz saha araştırmalarının (2012-2024) ve doktora tezinin bir ürünü olup, Bartın, Bolu, Düzce, Karabük ve Zonguldak illerini odağına alarak Sinop gibi çevre illerdeki bulguları da bilim dünyasına sunmaktadır. Araştırma sürecinde geniş bir saha taraması gerçekleştirilerek, daha önce belgelenmemiş veya az bilinen 42 kilise ve şapel yapısı tüm yönleriyle incelenmiştir. Eser, bölgedeki dini yapıları plan tipolojileri, yapı malzemeleri ve süsleme programları üzerinden metodolojik bir yaklaşımla analiz etmektedir. Metrik ölçümler ve modüler sistem analizleriyle desteklenen çalışmada; anıtsal bazilikalardan kapalı haç planlı kiliselere, tek nefli yapılardan kaya kiliselerine kadar geniş bir yelpaze kronolojik bir düzen içinde sunulmaktadır. Özellikle tegula mammata tipi tuğla kullanımı gibi mühendislik detayları ve keramoplastik süsleme geleneğinin Anadolu kökenleri gibi konularda sunulan veriler, bölge mimarisinin kendine özgü karakterini ve başkent Konstantinopolis ile olan hiyerarşik bağlarını ortaya koymaktadır. Kitap, Erken Bizans'tan Osmanlı dönemine kadar uzanan tarihsel süreci siyasi ve sosyo-ekonomik dinamikler ekseninde yeniden kurgulayarak, Anadolu'nun bu saklı kalmış kültürel mirasını akademik bir zemine oturtmaktadır. Hem bölgesel arkeoloji hem de genel Bizans sanatı ve mimarisi araştırmaları için temel bir başvuru kaynağı niteliği taşıyan bu monografi, gelecekteki bilimsel çalışmalara zemin hazırlamayı hedeflemektedir.