Bir Asır Sonra Balkan Savaşları

Aradan yüz sene geçtikten sonra Balkan acılarını yeniden hatırlamanın mâtem-perestlikle alâkası bulunmuyor. Bizim irfânımızda mâtemin yeri yok zaten, biz "O'ndan geldik ve yine O'na gideceğiz!" diye inanır, tevekkül ederiz. "Yas kültürü" olmayan bir milletiz. Ölüme haşyet ve ibretle bakarız; inanıp iman getirdiğimiz bir mukadderat ve nasihattır sadece... Ne var ki, "Balkan Felâketi" dediğimiz elem ve ıztırab külliyâtı, bizim için sadece ölümlerin kederinden ibaret değildir; ölümlerden ölümcül acılarımız var.Önce hangisinden başlamalı, nasıl bir "takdim-tehir" takib edilmeli? Bu bile çok zordur, zira yaşanılan hâdiseler, hani "birbirinden fecî" denilir ya, o derece korkunçtur. Hangi birine yanarsınız; dünyaya gözlerini yeni açmış bebeklerin gövdesi kadar kasaturaların ucunda ve henüz farkında bile olmadığı hayatını kaybetmesine mi; beş yüz senelik yurdundan yuvasından can havli ile kopup sefil-perişan yollara düşen, sığındığı ana vatanda da çekmedik yokluk, sıkıntı ve zillet kalmayan yüzbinlerce muhacire mi; ırzı kirletilmiş, canından aziz bildiği namusu pâyimâl edilmiş İslâm kadınlarına mı; açlıktan öldürülmüş esir askerlere mi; hayatının baharında zulüm ve işkence ile katledilen yüzbinlerce fidana mı, yoksa beş yüz yıllık koca bir vatan toprağının iki ayda yitirilişine mi?Fâciâ, bunlardan da ibâret değildir; üstüne üstlük, tarihimizin en utanç verici mağlûbiyetlerinden birini aldık biz, Balkan Savaşlarında. İşkodra, Yanya, Edirne kalelerindeki ölümüne müdafaalar ve Çatalca hattındaki direniş hariç, biz bu savaşlarda iyi dövüşemedik, maalesef... Bunun utancı, yüzbinlerce ölüden ve beş asırlık yıllık vatan toprağının kaybından belki daha da acıdır. Keşke daha çoğunu kaybetseydik, daha çoğumuz ölseydik de yeter ki iyi savaşmış olsaydık... "Dövüle dövüle tavlanıp, vurula vurula kırıl"saydık keşke!.. Bu kadere rıza gösterirken başımızı öne eğmezdik hiç değilse...Bu utancın üzerinden bir asır geçtikten sonra ve şimdi artık şu kadarını söylüyoruz, birbirimize ve çocukları...