Bâtın’dan Zâhir’e Cem

HALKTAN HAKK'A…

Alevilik; Hak inancını ve Hakikat öğretisini esas alarak insanın özündeki sırrı idrak etmesini ve Hakk'a yönelmesini temel alan bir yoldur. İnanç, ikrar, rızalık ve erkân üzerine kurulan bu yol, insanı kendi varlığını anlamaya ve Hakk'a yönelmeye çağırır. "Alevilik nedir?" sorusunun cevabı, yalnızca kavramsal tanımlarda değil, yaşatılan ve kuşaktan kuşağa aktarılan yol erkânında karşılığını bulur. Edep, muhabbet, paylaşma ve sorumluluk bu yürüyüşün temelini oluştururken ikrar, canın yola verdiği sözü; erkâna bağlılığını, Hakk'a yönelişini ve yolun gereklerine sadakatini ifade eder.
Bu yolun kalbi, özü ve toplumsal ibadetinin adı Cem'dir.
Cem; canların bir araya geldiği, rızalığın gözetildiği ve erkânın yürütüldüğü Hakikat Meydanı'dır. Kalu Belâ'dan başlayan yaratılış düşüncesi ve Hakk'a dönüş fikri, burada yeniden anlam kazanır. Hizmetler, niyazlar, lokmalar, nefesler ve semahlar; yalnızca erkânın unsurları değil, Alevi düşüncesinin varlık, insan ve toplum anlayışını taşıyan anlam kapılarıdır. Kırklar, birliğin sırrına açılan kapıdır. Yaratılışın zâhir ve bâtın boyutlarının birlik içinde kavrandığı Kırklar makamı, Cem'in özündeki irfanı görünür kılar. Bu eşiğe yönelmek, benliğin sınırlarını aşarak birliğin manasına yaklaşmaktır. Semah, bu anlayışın bedenle dile gelişidir; "Hakk'tan geldiniz, Hakk'a döneceksiniz" düşüncesinin gönülde ve aşkta yankılanmasıdır. Müzik, bağlama ve nefes ise sözün, sesin ve hareketin aynı erkânda buluşmasını sağlar; varoluşun sırrını insanın gönlünde yeniden duyurur. Miraç, bu yürüyüşün insanın varoluşundaki karşılığını anlatır. Hakikat yoluna ikrar veren her can için dâr, kendi Miraç'ıdır. Dâr'da durmak, yalnızca meydanda yer almak değil, insanın kendi hakikati ve sorumluluğuyla yüzleşmesidir. Nübüvvetten Velayete, Velayetten ikrar veren canın yolculuğuna uzanan bu anlayış, insanı nefsini aşmaya ve özündeki ilahî cevheri idrak etmeye çağırır. Ana Fatma'nın sırrı, Şah-ı Merdan'ın erkânı ve Muhammed Mustafa'nın ahlâkı; yolun inanç, irfan ve erkân boyutlarını birbirine bağlar. Dört Kapı Kırk Makam, bu anlayışın insan terbiyesindeki karşılığını ortaya koyar. Şeriat, tarikat, marifet ve hakikat kapılarından geçiş; bilginin hâle, sözün davranışa, inancın yaşantıya dönüşmesini amaçlar. Bu yürüyüşün ufkunda İnsan-ı Kâmil düşüncesi belirir.
Cem erkânını anlamak, hizmetlerin sırasını veya sembollerin biçimini bilmekle sınırlı değildir. Her hizmet, her söz ve her hareket, görünenin ötesindeki manaya işaret eder. Zâhir, mananın görünen yüzü; bâtın ise gönülde idrak edilen derinliğidir. Cem'in dili, bu iki boyutu birbirinden ayırmadan okumaya imkân verir.
Bâtın'dan Zâhir'e Cem, Cem erkânını merkeze alarak Alevi inanç dünyasının kavramlarını, sembollerini, hizmetlerini ve erkân geleneğini bütünlüklü bir yaklaşımla ele alıyor.
Yol bir, sürek bin bir…
O yol, halktan Hakk'a uzanırken insanı kendisiyle yüzleştirir, gönlünü olgunlaştırır ve varlığını anlamlandırır.
Halktan Hakk'a…
Özden Hakikate…