Çağdaş Türk Lehçeleri – Nergis Biray – Kesit Yayınları

Çok geniş bir coğrafyada farklı kollar halinde yaşayan Türkçe, bazı lehçelerde sadece konuşma dili olarak bazı lehçelerde ise hem konuşma hem yazı dili olarak kullanılmaktadır. Çağdaş Türk lehçeleri genellikle iki ana grup halinde değerlendirilir:Uzak (Türkçe, Çuvaşça, Yakutça, Halaçça) ve yakın (Güneybatı/Oğuz grubu, Güneydoğu/Karluk grubu, Kuzeybatı/ Kıpçak grubu ve Kuzeydoğu/Sibirya grubu) lehçeler. Çağdaş Türk lehçeleri başlangıçta daha çok Türkiye'de, daha sonra diğer Türk Cumhuriyetleri ve Türk topluluklarında birçok uzman tarafından grameri, söz varlığı ve edebiyatı açısından incelenmiş, tasnif edilmiş, değerlendirilmiştir.Bu kitabın asıl amacı, basitten edebîye doğru uzanan seçilmiş metinler üzerinde lehçeler arası aktarmalar yapılırken izlenecek yolu uygulamalı olarak ve uyarılarla birlikte öğretmektir. Konuşma, tanışma gibi basit metinlerle başlayan eserde, daha sonra masal, efsane, fıkra, hikâye, roman, gazete yazısı, deneme, makale gibi türlerden seçilen ve gittikçe edebîleşen metinler sıralanmış ve her metin ilgili Türk lehçesinin kullandığı alfabe ile verilmiştir. Takibinde bilinmeyen kelimeler metindeki anlamlarıyla yer almış, ardından da metnin transkripsiyonu ve aktarması yerleştirilmiştir. Uyarılar kısmında aktarmalarda dikkat edilmesi gereken hususlar o metindeki kullanışlara dikkat çekilerek verilmiştir.Eserde, Türk lehçelerinin gramerleri ve metin incelemeleri ile ilgili konulara yer verilmemiştir. Gerekli görüldüyse her lehçenin "Uyarılar" kısmında bu konulara kısaca değinilmiştir.Kitapta şu Türk lehçelerinden metin aktarmaları yer almaktadır: Güney-Batı Türk Lehçeleri: Gagavuz Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi; Güney-Doğu Türk Lehçeleri: Özbek Türkçesi, Uygur Türkçesi; Kuzey-Batı Türk Lehçeleri: Kazak Türkçesi, Kırgız Türkçesi, Kazan Tatar Türkçesi, Kırım Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Nogay Türkçesi; Kuzey-Doğu Türk Lehçeleri: Saha Türkçesi, Hakas Türkçesi; Altay Türkçesi, Tuva Türkçesi, Çuvaş Türkçesi.Eser, lehçeler arası ak...