Çanakkale – Sabahattin Özel – Der Yayınları

Atatürk Çanakkale Savaşlarında bilgi ve deneyimlerinden beslenen askeri dehasının yarattığı stratejiyle kaderin adamı oldu. O'na bu unvanı yakıştıran W. Churchill Atatürk'ü Çanakkale'de İngiltere'yi durduran adam olarak nitelendirmiştir. Yine İngiliz resmi tarihinde geleceğe hükmeden adamın sadece bir piyade tümeniyle olağanüstü komutanlık sergilediği, 25 Nisan'da durumu hemen kavrayıp Anzak çıkarmasını püskürttüğü, 9 Ağustos'taki dinamizmiyle IX. İngiliz Kolordusunu başarısızlığa uğrattığı, yine doğrudan kendi yaptığı keşifle Conkbayırı saldırısını yönetip Türklere zaferi kazandırdığı ifade edilmiştir.

Sonuçta bir tümen komutanının üç muhtelif fırsatta savaşın seyri, bir imparatorluğun kaderi üzerinde bu denli etkili olmasının tarihte ender görüldüğü vurgulanmıştır. General Aspinall Oglander'in Military Operations: Gallipoli adlı bu iki ciltlik eseri 1932 yılında Atatürk'e "Büyük bir komutan, asil bir düşman, alicenâp bir dost onuruna Türkiye Cumhuriyeti Reisi Gazi Mustafa Kemal Hazretlerine haşmetli İngiltere Kralının Hükümeti tarafından takdim kılınmıştır" notuyla armağan edilmiştir.

Çanakkale Savaşı her iki dünya Savaşının en önemli münferit savaşı olarak değerlendirilmiştir. Türk azim ve direnci, askerlerine ölmeyi emredecek kadar özgüvenli, genç bir komutanın asker dehasıyla kazanılmıştır. O komutan ki, bu her yönüyle büyük savaşa damgasını vurmuş, orada vatan toprağının bir parçasını "Kemalyeri" adıyla taçlandırmıştır.