İçindekiler ve örnek sayfaları görmek için buraya tıklayınız.

Bu eser, Çölkesen Oymağı'nın izini sürerken yalnızca bir soyadının hikâyesini anlatmıyor; Orta Asya bozkırlarından Toros Dağları'na, Çukurova'nın bereketli ovalarından günümüz şehirlerine uzanan büyük bir Oğuz/Türkmen kültür yolculuğunu gözler önüne seriyor. Dil, tamgalar, göç yolları, yaylak-kışlak yaşamı, güçlü kadınlar, girişimci erkekler, karakter hafızası, meslek eğilimleri ve kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü kültür; tarih, antropoloji, dilbilim ve aile hafızasının ortak bakış açısıyla yeniden anlam kazanıyor. Çünkü bazen bir soyadı yalnızca bir ad değil, yüzyılların sessizce taşıdığı kültürel bir mirastır.

Çölkesen Oymağı'nın hikâyesi, aslında Anadolu'nun da hikâyesidir. Bu kitap, "Biz kimiz?" sorusuna yalnızca soy bağı üzerinden değil; ortak kültür, ortak töre, ortak hafıza ve ortak yaşam biçimi üzerinden de cevap aramaktadır. Burada anlatılanlar yalnızca geçmişe ait hatıralar değildir; geleceğe bırakılmış bir emanettir. Bu nedenle eser, yalnızca Çölkesenler için değil; köklerini merak eden, dedelerinin sesini yeniden duymak isteyen ve bir milletin gerçek zenginliğinin ortak kültürel hafızasında saklı olduğuna inanan herkes için kaleme alınmıştır. Çünkü insan bazen bir oymağın hikâyesini okurken, kendi geçmişine de doğru bir yolculuğa çıkar. Geçmişe yapılan her yolculuk, geleceğe bırakılan en değerli umuttur.

--------------------------------

Bu kitabın daha kalıcı ve hatırası yüksek olması için  SERT KAPAKLI olan seçeneği de vardır; bunu almak için buraya tıklayınız. 

--------------------------------

İÇİNDEKİLER

Çölkesen Soyadı Destanı 

Önsöz

Köklerin İzine Yolculuk 

Giriş

Bölüm 1. Çölkesen Adının Peşinde… 

“Bazı isimler miras kalmaz! İnsanlar o ismin içine doğar.”

1.1. İlk Soru: “Biz Çölkesenler Kimiz?”     

1.2. “Çölkesen” Sözcüğünün Dil Analizi  

1.3. Semiyotik Açıdan “Çölkesen” Sözcüğü 

1.4. Felsefi Açıdan “Çölkesen” Sözcüğü    

Varoluşçu Perspektiften “Çölkesen” 

Stoacı Açıdan “Çölkesen”  

Göçebe Felsefesi ve “Yol İnsanlığı” 

Ahlaki Felsefe Açısından 

1.5. Lakaptan Soyadına 

1.6. Çölkesen Adlandırması Üzerine Söylentiler 

Kilimin Kesildiği Hikâye

Fransız Çadırlarının Kesildiği Hikâye    

Çöl Sıcağında Nöbet Tutanlar 

“Yine Gidiyorsunuz, Çölü Kesmeye ”   

“Çölü Çevirmişler”     

1.7. Karacan’dan Tuzla’ya — Çölkesen Adının İlk Yankıları 

1.8. Çukurova ve Oğuz/Türkmen Hafızası 

1.9. Çölkesen Göç Yolları Hafızası — Tuzla’dan Arslanköy’e 

1.10. Aile Büyüklerinin Sözleri  

Bölüm 2. Orta Asya’dan Toros Dağlarının Denizine 

“Her göç, geride bir iz bırakır; her iz, geleceğe taşınan bir hafızaya dönüşür.”

2.1. Orta Asya’ya Açılan Kapı  

2.2. Çöl Türkleri

2.3. Anadolu’ya Göç Yolları   

2.4. Dil, Töre ve Ortak Hafıza — Oğuz Dünyasında Kimlik Meselesi   

2.5. Bozkırdan Toroslar ve Çukurova’ya

2.6. Suyun, Tuzun ve Otlakların Peşinde 

2.7. İsimlerin Hafızası 

2.8. Göç Yollarında Değişen İsimler, Ama Korunan Hafıza 

2.9. Göçebe Ruhtan Modern Yaşama

2.10. Yaylalarının Çağrısı — Modernlik ve Göçebe Hafızası Buluşması 

2.11. Yayla Yollarında Göç Hafızası 

2.12. Yayla Yamaçlarında Kalan Çölkesen Aileleri 

2.13. İstanbul’a ve Çok Uzaklara Taşınan Çölkesen Hafızası: Göç Bitmedi 

2.14. Göçün Görünmeyen Bedeli: Geride Kalanlar ve Sessizce Kaybolan Miras

Bölüm 3. Çölkesen Oymağında Kadının Yeri 

“İnsan bazen bir soyadının peşinden giderken kendisini arar.”

3.1. Güçlü ve Ayakları Yere Basan Çölkesen Kızları 

3.1.1. Emine Çölkesen (1906-1900, Remzi annesi) — Bereketi Paylaşan,  Sözü Dinlenen Bir Oğuz/Türkmen Annesi

3.1.2. Zekiye Çölkesen — Tuzla'nın Yardımsever Vakar Hanımı 

3.1.3. Nuran Çölkesen (Hüseyin kızı) — Kumaşlarla Konuşan Zarafet Ustası 

3.1.4. İclal Çölkesen (1937-2025) — Ailenin Sessiz Gücü 

3.1.5. Gülseren Çölkesen (1944, Mustafa kızı) — Zarafeti, Vizyonu ve Üretkenliğiyle İz Bırakan Bir Cumhuriyet Kadını 

3.1.6. Müjgan Çölkesen (Ahmet Nuri kızı) 

3.1.7. Şerife Çölkesen (Ziya kızı) — Matematiğin Disipliniyle Oğuz/Türkmen Hafızasının Buluştuğu Öğretmen 

3.1.8. Sebahat Çölkesen (Abdüsselam kızı) — Tuzla'da Güzel Bir Çölkesen Kızı 

3.1.9. Yasemin Çölkesen (Hayri kızı) — Sayıların Dilini Geleceğe Taşıyan Öğretmen

3.1.10. Nurgül Çölkesen (Remzi kızı) — Kendi Yolunu Çizen Güçlü Çölkesen Kızı 

3.1.11. Fatoş (Fatma) Çölkesen (Turgut kızı) — Renklerle Konuşan Bir Çölkesen

3.1.12. Nazlı Çölkesen (Ahmet Aydın kızı) — Beyaz Önlüklü Çölkesen Ruhu   

3.1.13. Hülya Çölkesen (Niyazi kızı) — Oymağın Yardımsever Kızı 

3.1.14. Serap Çölkesen (1963-2022)  

3.1.15. Tülay Çölkesen — Üreten, Öğreten ve İz Bırakan Bir Çölkesen Kızı    

3.1.16. Mukaddes Çölkesen — Yazmayı Seven, Sözü Net Bir Çölkesen Kızı  

3.2. Güçlü Anneler, Güçlü Gelinler ve Güçlü Aileler 

3.2.1. Bir Çölkesen Gelini Döne Hatun (Ekici) 

3.2.2. Ayşen Çölkesen — Zarafet, Bilim ve Vatan Hizmetini Birleştiren Bir Çölkesen Gelini  

3.2.3. Fazilet Çölkesen (1921-2002) — Ailesine Adanmış Bir Ömür 

3.2.4. Melike Yağmur Çölkesen – Yeni Nesil Bir Çölkesen Gelini

3.3. Çölkesen Soyadının Anne Eliyle Süren Yolculuğu 

3.3.1. Meral Boldaş — Anneannesinden Taşıdığı Çölkesen Hafızasının Zarif Temsilcisi 

       3.3.2. Funda Demirci Altoparlak (Gülseren kızı) — Mevlânâ’nın Öğretisiyle Eğitim Yolculuğuna  

Bölüm 4. Çölkesen Oymağı'nın Karakter Hafızası…   

“Bir oymağın gerçek zenginliği, yetiştirdiği insanların karakterinde saklıdır.”

4.1. Bilimsel Açıdan Nasıl Değerlendirilir?  

1. Meslek Hafızası   

2. Kültürel Sermaye  

3. Göçebe Kültürün İzleri  

4. Aile Anlatıları Tarihsel Veri Sayılır mı?  

5. En İlginç Nokta: “Taşra Modernitesi”  

4.2. Oymağın Yakın Geçmiş Ataları ve Kişisel Özellikleri  

4.2.1. Hüseyin Çölkesen (Hacı Ahmet ve Mustafa’nın Babası) –  Göçebe Yaşamın Mihengi 

4.2.2. Hacı Ahmet Çölkesen (1879-1937) — Yerleşik Yaşama Geçişin Reisi  

4.2.3. Mustafa Çölkesen  (1885-1951) — Delice Mustafa’nın Uğurkaya’sı 

4.2.4. Halil İbrahim Çölkesen (1894-1930) — Bereketin Çalışkanlığın Adamı

4.2.5. Yakup Çölkesen (1903-1931)— Erken Sönen Parlak Bir Yıldız 

4.2.6. Nuri Çölkesen (1905-1971) — Otorite ve Bir Yetenek Küpü

4.2.7. Abdurrahman Çölkesen (1904-1967) — Atıyla Bir Bütün Olan Adam   

4.2.8. Osman Çölkesen (1908-1984) — İki Nar Ağacının Gölgesinde 

4.2.9. Remzi Çölkesen (1927-1995) — Çukurova’nın Modern Ağası 

4.2.10. Hayri Çölkesen (1927-1974) — Geleceği Erken Gören Adam 

4.2.11. Ziya Çölkesen (1930-1992) — Sanki bir İstanbul Beyefendisi 

4.2.12. Abdüsselam Çölkesen (1932-2002) — Köye Sinema Getiren Adam  

4.2.13. Nevzat Çölkesen (1932-1980)— Işık Saçan Doktor Lakaplı Adam  

4.2.14. Fahri Çölkesen — Elmas Şekerleme; Şeker Kokulu Zarafet 

4.2.15. Celal Çölkesen (1929-1977) — Bilye ve Mekaniğin Geri Dönüşümü 

4.2.16. Ahmet Aydın Çölkesen (1943)— Zarafetin Eczacısı 

4.2.17. Turgut Çölkesen (1948) — Yoktan Yaratan Teknoloji Hastası 

4.2.18. Fevzi Çölkesen (1935-1994) — Ticarette Güvenin Adamı 

4.2.19. Kemal Çölkesen (1920) — Vilayet’in Ticaret Nabzındaki Adam 

4.2.20. Yusuf Çölkesen — (1911-1971) Bereketi Paylaşan Adam  

4.2.21. Hüseyin Çölkesen (1900-1980) — Çukurova’dan Kadıköy’e  

4.2.22. Saffet Çölkesen (1922-2009) — Güleç Yüzüyle Güven Veren   

4.2.23. Niyazi Çölkesen (1912-1985) — Çocukların Unutamadığı Eskimocu   

4.2.24. Fethi Çölkesen (1926-2010) — Toprağın Sessiz ve Zarif Emektarı  

4.2.25. Feridun Çölkesen (1930-2000) — Denizlerin İçindeki Duygusallık  

4.2.26. Harun Çölkesen (1947-2025) — Dev Cüsseli Gür Sesli Oymakdaş  

4.2.27. Gündüz Çölkesen (1951-2004) — Mühendislik Disipliniyle  

4.2.28. Mustafa Çölkesen (1953) — Bilimle Buluşan Tarım Hafızası  

4.3. Günümüz Torun Çölkesenler: “Geçmişe Yolculuktan Geleceğe Umuda”   

4.3.1. Mehmet Fatih Çölkesen (Abdüsselam oğlu) — Güven Veren Beyefendi    

4.3.2. Muhittin Çölkesen (Fevzi oğlu) — Oymağın Ticari Hafızasının Birikimi   

4.3.3. Ferhat Çölkesen (Nevzat oğlu) — Klasik Anadol Tutkusu  

4.3.4. Yusuf Çölkesen (Harun oğlu) —Yakışıklı Elektronik Mühendisi   

4.3.5. İpek Demirci (Gülseren kızı) — Güzelliğin ve Modern Yaşamın Simgesi 

4.3.6. Emine Çölkesen (Dostlar) (Yakup kızı) —Bir Cumhuriyet Kadını 

4.3.7. Ece Çölkesen (Mehmet Fatih kızı) — Bilimin, Zarafetin ve Sosyal Sorumluluğun Yolunda 

4.3.8. Mehmet Aydın Çölkesen (Mehmet oğlu) — Nesilden Nesile Taşınan Bir İsmin Temsilcisi

4.3.9. Hayri Çölkesen (Gündüz oğlu) — Oymağın Bir Başka Teknik Hafızası 

4.3.10. Remzi Çölkesen (Yakup oğlu) — Dedesinin Adını Taşıyan Bir Efe 

4.3.11. Abdüsselam Çölkesen (Murat oğlu) — Toprağı Akademik Eğitimle Buluşturan Bir Çölkesen 

4.3.12. Veli Çölkesen (Saffet oğlu) — Oymağına Aşırı Düşkün Bir Oymakdaş 

4.3.13. Osman Çölkesen (Yunus oğlu Osman torunu) — Güvenilir Bir Adam  

4.3.14. Oğuzhan Çölkesen (Toros Rifat oğlu) — Bilimin Yolunda Adım Adım  

Bölüm 5. Çölkesen Oymağında Kültür Akrabalığı

“Kan bağından öte, kültür-töre bağına yolculuk…”

5.1. Çöl (Sha-tu’o) Türkleri — Bozkır ile Medeniyet Arasındaki Bir Halk 

Bozkırın İnsanlarıydılar 

Göçebe Ama Kapalı Değillerdi  

Kültürlerini Kolay Kaybetmediler

Güçlü Ama Esnek İnsan Tipi 

Peki Sonra Ne Oldu?  

1) Köken Dönemi (600’lü yıllar) 

2) “Sha-t’o (Çöl) Türkleri” Adının Ortaya Çıkışı (650–700)

3) Askerî Güç Olarak Yükselişleri (700–850)   

4) Altın Çağları — Çin’de Devlet Kurmaları (850–950) 

5) Yavaş Yavaş Erime Dönemi (950–1000)  

Çöl Türklerinin Ticari Dünyası   

1) İpek Yolu'nun "Koruyucu" ve "Taşıyıcı" Gücü  

2) At ve Silah Ticareti 

3) Hediye Sistemi ve Diplomasi

4) Şehirleşme ve Lojistik

5) Sosyal Yapı ve Ticari Zeka

5.2. Çölkesenler ile Çöl Türkleri Arasındaki Benzerlikler  

1) Hareket Kültürü ve Göçebe Ruh

2) Ticarete Olağanüstü Yatkınlık

3) Modernleşmeye Hızlı Uyum

4) Teknik Zeka ve Pratik İnsan Tipi

5) Güçlü Ama Gösterişsiz Ahlak 

6) Güçlü Kadın Figürü

5.3. Eski Tarihte Türk Boyları Keskin Sınırlarla Ayrılmıyordu  

1) Batıya Büyük Türk Göçleri Oldu 

2) Anadolu’ya Gelenler “Saf Boylar” Değildi 

3) Çukurova Özellikle Göçebe Türkmen Alanıydı 

4) “Çöl Türkleri Anadolu’ya Geldi” Demek Yanlış mı? 

5.4. Tanrı Dağları’ndan Çukurova’ya 

1) İlk Bölge — Tanrı Dağları ve Doğu Türkistan 

2) Batıya Kayış — Semerkant / Maveraünnehir 

3) İran / Horasan Dönemi 

4) Azerbaycan / Doğu Anadolu  

5) Anadolu’ya Yerleşim    

Neden Çukurova’ya Geldiler? 

5.5. Büyük Göç Güzergâhı 

Akdeniz Bölgesi — Oğuzların Büyük Alanı 

İç Anadolu — Oba ve Konar-Göçer Alanı

Ege Bölgesi — Uç Oğuz/Türkmen

Karadeniz Bölgesi — Çepniler

Doğu Anadolu — Geçiş Bölgesi 

Neden Bölgelere Göre Farklılaştılar?  

Ortak Özellik Ne?         

Çölkesenler Bu Haritada Nereye Oturuyor? 

5.6. Karamanoğlu Mehmet Bey ve Çölkesen Oymağı'nda Nesilden Nesile Yaşayan “Mehmet” Adı 

5.7. Toroslar ile Çukurova Arasında: Karamanoğulları ve Ramazanoğulları Dünyasında Çölkesen Hafızası 

İlginç Bir Ayrıntı Daha: Türkçe Denilen Oğuzca Dilinin Resmiyeti  

Ramazanoğulları Kimdir? 

Ramazan Bey'in Ailesi  

Memlükler ile İlişkileri ve Çölkesenler Açısından İlginç Nokta 

Bölüm 6. Tamgaların Hafızası 

“Oğuz Boylarından Çölkesen Oymağına Sessiz Simgeler, Damgalar.”

6.1. Oğuz Boylarında Tamga Kültürü  183

6.2. Boylar ve Alt Oymaklar Kendi Tamgalarını Nasıl Oluştururdu? 

Çölkesen Oymağı ve Tamga Fikri

Tamgaların Sessiz Dili 

6.2. Oğuz Boylarının Damgalar

6.3. Çölkesen Oymağı Tamgasının Semiyotik Değerlendirilmesi  

        Yüreğir Tamgası ile Oymak Tamgası Karşılaştırmalı Değerlendirme

Bölüm 7. Kültür ve Soy Hafızası

“sözlü hafıza + kültür + coğrafya + yaşam tarzı + isimler”

7.1. Soy Hafızasının İzleri 

1) Soyadı ve İsimler  

2) Coğrafya ve Yerleşim Alanı 

3) Yaşam Tarzı   

4) Dil ve Konuşma Biçimi  

5) Töre ve Ahlak Anlayışı 

6) Göç Hafızası

7) Meslek Eğilimleri 

8) Sözlü Hafıza ve Anlatılar  

9) Somut Maddi Kültür  

10) En Önemli Nokta: Kültürel Süreklilik

7.2. Bozkırdan Gelen Girişimcilik 

7.3. Toroslardan Tuzla’ya Çölkesenlerin Göç Hafızası 

7.4. Arslanköy: Torosların Hafızası

1. Efrenk’ten Arslanköy’e Hikâyesi 

2. Kuvayı Milliye ve “Aslan Köy” Anlatısı 

3. Torosların “Geçit Hafızası” 

7.5. Atların Ruhuyla Bütünleşen Çölkesen Oymağı Erkekleri  

7.6. Sadık Dostlar — Çölkesenlerde Bozkırın Sessiz Yoldaşları, Köpekler 

7.7. "Kara" Kavramının Oğuz/Türkmen Kültür Hafızası: Bir Renkten Çok Daha Fazlası...

7.8. Çölkesen Oymağı Açısından "Kara" ve Karacan Çiftliği 

Bölüm 8. Çölkesen Kuzenler Birliktelik Yemek Buluşmaları 

“İnsan ne kadar uzağa giderse gitsin, köklerini özlemektedir...”

8.1. Kuzenlerin Fotoğraflarından Kesitler

8.2. Kuzen Buluşmalarının Amacı: Iraklaşmanın Önüne Set Çekmek 

8.3. Yeni Nesiller İçin Neden Önemlidir? 

8.4. Geleceğe Bir Davet 

Bir Oğuz Olmak! “Ben bir Oğuzum…”  

Sonsöz 

Toros Rifat Çölkesen (Ziya oğlu) — Oymağın Geçmişe Köprü Kuran Hafızası 

Kaynakça