Eski Türklerde Büyü Olgusu Türkmenistan Takı Geleneğine Yansıması – Sibel Kılıç – Artikel Akademi

Tüm sanat dallarının doğuşuna kaynaklık oluşturan büyü, insanlık tarihinin ezeli ve ebedi hüküm sürecine sahip müstesna bir olgudur. İlkel insanoğlu, gücü ile baş etmesi imkansız tabiat felaketleri ve vahşi hayvanlara karşı metafizik yollarla korunma güdüsü geliştirerek hayatta kalma mücadelesi vermiştir. Nitekim, erkekler, kadınlar, çocuklar ve yaşamsal önem taşıyan atlar, bedenleri üzerinde taşınan tılsımlı objeler ile koruma altına alınmaya çalışılmıştır. Bu güdü tüm sanat dallarının, görsel, işitsel, ritmik ve sahne sanatlarının doğuşuna kaynaklık ederek önemli bir zemin oluşturmuştur.
İslamiyet öncesi dönemde eski türklerde çapraz küçük bir çanta formundaki takının içerisine kötülüklerden korunmak ve tılsımlı güçler atfedilerek konulan topraktan insan ve hayvan formundaki topraktan, kilden yapılmış olan idoller heykel sanatına kaynaklık oluştururken, diğer yandan mağara duvarlarını yapılan tılsımlı resimler resim sanatına, hayvan postlarını giyerak çıkarılan ritmik tabiat olaylarına ilişkin sesler, ritmik ve aritmik hareketler ve danklar müzik ve tiyatro sanatına zemin oluşturmuştur. Görsel sanatların bir dalı olan mücevher zanatının zeminini de nitekim, insanların bedenlerinde taşıdıkları metal, toparak ve kilden yapılmış tılsımlı figür ve nesneler, metal, ağaç, kuru bitkiler, boynuz, diş vb. gibi sert hayvan uzuvlarından yapılmış koruyucu ve güçlerine bürünülen unsurlar oluşturmuştur. İnceleme alanımıza esas olan büyüsel takılar Türkmenistan kadim takıları çerçevesinde incelenmiştir.