Ferhenga Etimolojiya Kurdi

Ev cara sêyemîn e ku ez bi hûrî vî karî dixwînim. Bêguman ew guhartinên tê de çêbûne li gor pêşniyazan asta strûktûra ferhengê di her warî de bilindtir kir; jixwe meram jî ew bû ku ev xebat û lêgerîna bi salan liberxwedayî bi şêwakî zanistî li gor mercên ferhengdanînê bikeve nav destên pispor û xwendevanan. Min zanî daxwaz ji bo berpakirina lêgerîneke weha wê pir bin; lê ji min re ne aşkere bû di destpêkê de ku xwediya wê Keça Kurd wê çiqas wan gotir bike. Ji ber ku pir caran meriv rayên xwe dide bi daxwaza tekûzkirina destnivîsekê, çiqas kes wê bixwînin, dewlemend dibe û kêmanî kêmtir dibin. Lê pir caran li şûna spasiyê, xezeban bi ser merivan de tînin û tê xuyakirin ku xwediyê wan rayan çiqas şûndamayî ne. Lewma jî min ji nivîskar K. Kurd pirsî, ku ew rexneyê wekî pêşdabirina kar dipejirîne yan na? Bersiv erênî bû, bo wê hoyê jî min xwest destnivîsê bixwînim û dîtinên xwe bibêjim.Di zimanê Kurdî de ji ber nebûna ferhengeke tekûz ya etîmolojiyê, pir kes gelek caran ji xwe dipirsin, ma ev peyv, ev bêjehevgirtina ji kuderê hatiye û di çi demê de peyda bûye û li gor têgihîştina xwe wan rave dikin. Cigerxwîn di Hawarê de (hej. 16) bi sernavê "Xeyalên Cigerxwîn" peyvên mîna Îbrahîm, Kîsra, Kîxwa, Zardeşt, Nûh û hinên din li gor dîtina xwe etîmolojiya wan numa dike. Hewildanên weha di çapemeniya Kurdî de di sedsala borî û ya nû de berdewam bûn û wê berdewam bin. Ev pirsa ne tenê mirovên zana mijûl dike, lê mirovên nexwendî jî; berî sî û yek salan Bekoyê nanpêjê nexwendî li Efrînê çend gotin ji min re gotin û ewên nedizanîn jî ji min pirsîn. Tu kesê kanibe bersiva hemî peyvan bide tuneye, lewma jî pêdivî bi ferhengan heye.Rewşa me ya ferhengvanî bi gelemperî jar e, tevî dewlemediya zimanê me... Lê ta niha jî ferhengeke me ya Kurdî bi hemî zaravan tuneye ku arîkar be ji bo xwendevan û lêgervanan. Erê, hewildan bûne û rêzdarî ji xebata her ferhendanerekî re, ku bi qasî şiyana xwe berhema xwe belavkirî; lê ferhengên, bi taybetî jî yên mîna ferhenga etîmolojiyê tenê di destpê...