Girit Meselesi - İsyanlar, Reformlar ve Kopuş Süreci (1866–1913) – Hasan Ali Cengiz – Paradigma Akademi Yayınları

19. yüzyıl, Osmanlı İmparatorluğu'nun merkezi yapısının çözülmeye başladığı; reform girişimlerinin taşrada karşılık bulmakta zorlandığı bir dönüşüm çağıdır. Bu dönüşümün en çarpıcı tezahürlerinden biri, Akdeniz'in stratejik noktalarından biri olan Girit Adası'nda yaşanmıştır. 1866 Girit İsyanı, yalnızca bir etnik kalkışma değil; Osmanlının çok milletli yapısının, modernleşme baskıları ve dış müdahaleler karşısında nasıl sarsıldığını gösteren çok boyutlu bir tarihsel kırılma noktasıdır.
Bu eser, Girit'in Osmanlı idaresine geçişinden 1913'teki nihai kopuşuna kadar olan süreçte, merkez-taşra ilişkilerini, millet sistemi uygulamalarını, Tanzimat ve Islahat reformlarının adadaki yansımalarını, Avrupa devletlerinin siyasî müdahalelerini ve özellikle ada Müslümanlarının maruz kaldığı sosyo-demografik yıkımı çok yönlü bir yaklaşımla analiz etmektedir.
Arşiv belgeleri, diplomatik yazışmalar ve dönemin basını gibi özgün kaynaklara dayalı olarak kaleme alınan bu kitap; Girit meselesi üzerinden bir imparatorluğun çözülüş sürecini anlamak isteyen tarihçiler, akademisyenler ve ilgililer için önemli bir başvuru niteliğindedir.