Göçmen Kaçakçılığı Suçunda Ülkede Kalmaya İmkan Sağlama Hareketi

Türk doktrini ve yargı kararlarında "yasa dışı yollarla bir yabancının ülkede kalmasına imkân sağlamak" seçimlik hareketi ile işlenen göçmen kaçakçılığı suçunun geniş yorumu sebebiyle Afgan çoban çalıştıranların göçmen kaçakçılığı suçundan mahkûm edildikleri görülmüştür. Buna karşılık yargılamalar sırasında sanıkların ağız birliği halinde göçmen kaçakçılığı suçunu işlediklerinin farkında olmadıklarını beyan etmeleri dikkat çekici bulunmuştur. Göçmen kaçakçılığı suçunun 5 yıllık hapis cezası öngören alt sınırı da dikkate alındığında ortaya adil olmayan sonuçların çıkabileceği değerlendirilmiştir. Sorunsalın çözümüne dair yapılan araştırmada söz konusu seçimlik hareketin münhasıran bir çalışmaya konu edilmediği anlaşılmış, bu eksiklik sorunsala dair kapsamlı bir çalışma ortaya konulması hususunda teşvik edici olmuştur.

Bu itibarla çalışmada göçmen kaçakçılığı suçunun "yasa dışı yollardan bir yabancının ülkede kalmasına imkân sağlama" seçimlik hareketinin Afgan çoban istihdamı özelinde incelenmesi amaçlanmıştır.

Çalışmada öncelikle Türk Ceza Kanunu düzenlemesine kaynak olan Göçmen Kaçakçılığı Protokolü ve konuyla ilgili yabancı ülke örnekleri incelenmiştir. Hem mevzuat hem de uygulama örnekleri üzerinden yapılan detaylı karşılaştırmalı hukuk analizi sonrasında inceleme konusu seçimlik hareketin Türk Ceza Kanunu'nda kanunilik (belirlilik) ilkesine aykırı şekilde genel ifadelerle düzenlenme bulduğu, göçmen kaçakçılığı olgusunun özünden uzaklaşan ve haksızlık değeri bakımından farklılık arz eden eylemlerin tek bir suç kategorisi altında ele alındığı değerlendirilmiştir.

Bahse konu belirsizliğin neden olduğu kaçınılmaz hata tartışmalarının salt teorik düzlemde incelenmesinin yeterli olmayacağı kanaatiyle Afgan uyruklu çoban çalıştıranlar, muhtarlar, avukatlar ve hayvancılık ile ilgili oda ve birlik yöneticilerinden seçilen kişilerle mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Saha araştırması ile konunun politik, sosyolojik ve ekonomik boyutlarıyla ortaya konulması, araştırma konusu eyleme dair haksızlık bilin- cinin ölçülmesi ve kaçınılmaz hata tartışmalarının ampirik veriler üzerinden analiz edilmesi amaçlanmıştır. Saha araştırması sırasında uzun süredir Afgan çobanlara özgü yasallaştırma uygulaması yürütüldüğü tespit edilmiş olup bu uygulamanın konuyla ilgili tartışmalara yeni bir boyut kazandıracağı değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak çalışma kapsamında yapılan saptamalar ışığında yasama ve yargı makamlarına yönelik somut çözüm önerileri sunulmuştur.