Güç ve Meşruiyet Zemininde Otorite Arayışı – Aygül Düzenli – Akademisyen Kitabevi

Memlûkler, Mısır, Suriye ve Hicaz gibi İslâm dünyasının merkezî bölgelerinde üç asra yakın hüküm sürmüş Müslüman bir Türk devletidir. Bu kitapta, farklı coğrafyalardan memlûk olarak getirilen iktidar mensuplarının, dönem ulemâsı ile ilişkilerini hangi zeminde yürüttüğü sorusuna cevap aranmış, konu bu ilişkilerin mahiyetini ortaya koymaya yönelik siyasî, sosyal, dinî, kültürel vb. her alanı kapsayacak şekilde ele alınmıştır.

Çalışma yönetime doğrudan katılan ve sultanla düzenli görüşme ayrıcalığına sahip başkadılar, kadı askerler, dârüladl müftüleri, beytülmâl vekilleri ve muhtesibler gibi üst düzey ulemâ ile sınırlandırılmıştır. İki ana bölümden oluşan kitabın giriş kısmında, Memlûk Devleti siyasî tarihi ve teşkilatı ana hatlarıyla ele alınmış, buraya iktidar-ulemâ ilişkilerinin belirleyicileri ile alakalı dönemin yapısının anlaşılması noktasında faydalı olacağı düşünülen bir kısım da eklenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde siyasî ve askerî alanlarda iktidar-ulemâ ilişkileri ele alınmış, alt başlıklarla konu ayrıntılandırılmıştır. İkinci bölümde ise adlî/dinî, sosyal ve ilmî hayatta iktidar-ulemâ ilişkileri üzerinde durulmuş ve çalışma sonuç kısmı ile tamamlanmıştır.

Bu çalışmayla İslâm tarihi içerisinde iktidâr-ulemâ ilişkilerinin Memlûk Devleti'ndeki serüveni ortaya konulmuştur. Bu serüven daha önceki tecrübelerin üzerine bina edildiği gibi kanaatimizce sonraki dönemler için de bir referans noktası teşkil etmektedir. Ülkemizde ve yurtdışında konuyla alakalı doğrudan ve bütüncül bir çalışma yapılmamıştır. Dolayısıyla elinizdeki bu kitabın literatürde önemli bir boşluğu doldurması ve yeni çalışmalara öncülük etmesi umulmaktadır.