İmam Gazali - Nefis Terbiyesi Seti 2 (4 Kitap)

Dilin Afetleri (Kitabu Âfatil-Lisan)

Elinizdeki bu kitap, İslam kültürel mirasımızda önemli bir yeri olan, başta tasavvuf, ahlâk, fıkıh, kelam ve daha bir çok alanda eser kaleme almış olan İmam Gazâlî (r.aleyh)'nin açıklamalarından anladığımız üzere ümmetin ıslahı için yazılmış İḥyâ adlı eserin bir bölümünden oluşmaktadır.
Kitapta insanın manevi ve ahlâki yönünün beslendiğini görmekteyiz. Bu ruhi beslemenin insanı helak edebilecek nedenlerden uzak durmakla mümkün olduğu herkesçe malumdur. İmam Gazâlî, bu kitapta aslında helak edebilecek nedenlerden biri olan dil afetini ele almıştır. Eserin birçok yerinde İmam Gazâlî'nin okuyucuya sükût et, kurtulursun dediğini müşahede edeceksiniz.

Helaller ve Haramlar (Kitabu'l-Helali ve'l-Haram)

Allah (c.c) şöyle buyurdu: "Helal ve hoş şeylerden yiyin ve güzel işler yapın." Yüce Allah (c.c) bizlere temiz şeylerden yememizi emretti hatta bu emrini güzel işler yapma emrinden önce getirdi.
Allah (c.c) şöyle buyurdu: "Birbirinizin malını haksızlık ve hile ile yemeyin."
Allah (c.c) şöyle buyurdu: "Yetimlerin mallarını haksız yere yiyenler karınlarını ateşle doldurmuş olurlar ve cehennemi boylayacaklar."
Allah (c.c) şöyle buyurdu: "Ey iman edenler, Allah'tan korkun ve eğer gerçek inananlar iseniz faiz hesabından kalan miktarı almaktan vazgeçin."
Sonrasında şöyle buyurdu: "Eğer böyle yapmazsanız, biliniz ki Allah'a ve Peygamberine savaş açmış olursunuz."

Nefis Terbiyesi (Kitabü Riyazeti'n-Nefs)

Biz bu kitapta kalp hastalıklarından bazı bölümlere bir de özetle ve hastalıkların hususi ilaçlarıyla ilgili tafsilata girmeksizin bu hastalıkların tedavisi hakkında söylenecek sözün keyfiyetine işaret edeceğiz. Çünkü o, bu kısmın sonunda gelecektir. Bizim şu an ki amacımız ahlâkı güzelleştirme ve bunun metotlarına giriş noktasında genel bir bakıştır.
Biz bunu zikredeceğiz ve bunu idrak etmek akıllara yaklaşsın/kolay olsun diye bedenin ilacını örnek olarak vereceğiz. Bu husus sırasıyla şu fasılların beyanıyla açığa çıkar:
1-) Güzel ahlâkın fazileti ve kötü ahlâkın kınanması
2-) Güzel ahlâkın hakikati
3-) Ahlâkın terbiye ile değişebileceği
4-) Güzel ahlâka ulaştıran sebepler
5-) Ahlâkı güzelleştirmeye ve nefislerin terbiyesine götüren yollar
6-) Kalp hastalıklarının alametleri...

Sabır ve Şükür (Kitabu's-Sabri ve'ş-Şükr)

Hadislerde geçtiği ve haberlerin bunu doğruladığı gibi iman iki parçadır; bir parçası sabır diğer parçası ise şükürdür. Sabır ve şükür Allah-u Teâlâ'nın sıfatlarından ve Esma-ul Hüsna'sındandır. Çünkü Allah kendisini sabur ve şekur diye isimlendirmiştir. Sabır ve şükrün hakikatini bilmeyen imanın iki parçasını da bilmemiş olur. Aynı şekilde sabır ve şükrün hakikatini bilmeyen Allah'ın iki sıfatını da bilmemiş olur. Allah'a yakınlığa ulaşmanın tek yolu imandır. İmanı oluşturan şeyleri bilmeden imanın yolunu tutmak nasıl düşünülebilir? Sabır ve şükrü öğrenmek istemeyenler imanın ne ile gerçekleştiği ve neden ibaret olduğunu bilmek istemeyenlerdir. İmanın bu iki parçasını izaha ve açıklamaya ne kadar da ihtiyaç vardır. Ben bu iki parçayı birbirinden bağımsız olarak tek bir kitapta açıklayacağım.