İslam Hukuk Sosyolojisi – Yüksel Macit – Fecr Yayınları

İslam Hukuk Sosyolojisi, İslam hukuku hükümlerinin toplumsal temellerinden bahseden bir kitaptır. Zira Peygambere destek için zaman zaman vahiy gelse de hükümler yeryüzünde ihtiyaçlara ve şartlara göre oluşmuştur. Her ahkam ayetinin nüzul/iniş sebebi vardır ve hükümler yirmi üç sene zarfında ortaya çıkmıştır. Bu husus bilindiği halde İslam hukukunun daha sonra değişen ihtiyaçlara ve şartlara göre gelişmesini kabulde zorluk çekenler çok oluyor. Bu hususu diğer bazı eserlerimizde de vurguladık. Eserlerimizi sosyolojik bakış açısıyla yazdık, bu kitapta onlardan da yararlanarak, klasik bir fıkıh kitabında yer alan bütün konuları ana hatlarıyla genel hukuk sosyolojisi açısından incelemeye ve analize tabi tuttuk. Kitapta İslam hukukunun Peygamber döneminde ortaya çıkan ahkamını analiz etmeye ağırlık verdik. Zira bir şeyin başı iyi anlaşılırsa sonu iyi anlaşılır. Çoğu insan Peygamber döneminde ortaya çıkan hükümleri önceden hazırlanmış dünya şartlarından soyut gizemli hükümler olarak algıladığından İslam hukuku ihtiyaçlara göre yenilenip gelişmiyor. Hukuk gelişmezse birçok şey gelişmez, ekonomi gelişmez. İbadetler ve adalet gibi temel ilkeler değişmez ama diğer cüzi hükümler maslahata göre değişebilir. Naslar yerinde durur, benzer eski maslahatlar ortaya çıkarsa hükümler tekrar uygulamaya konabilir. İbadetler Allah ile kul arasındaki özel ilişkiye dayandığı için ona karışılmaz. Geçmişte bazı alimler ileri görüşlülükle Peygamber'den sonra muamelatla ilgili hükümler maslahata göre değişebilir dediği halde, bazı sebeplerle geleneksel görüşe tabi olarak mukadderat (had cezaları vb.) taabbudidir, talil edilemez, değişmez demiştir. Ancak had cezalarını ilk defa icat eden İslam değildir; mesela bu kitapta geçtiği üzere bazı tarihî kaynaklar göstermektedir ki hırsızın elini ilk defa kesen Velid b. Muğire'dir, Müslüman da olmamıştır, Arapların büyüklerinden ve hakemlerinden olduğu için bu uygulama yaygınlaşmıştır; o günkü şartlarda hapis sistemi o...