İsmet Toto (1905-1937) – Halil Özcan – Cumhuriyet Kitapları

Türkiye, 1930'larda Atatürk liderliğinde tünelden çıkarak yakaladığı aydınlanmayı, kalıcı kılmak için çalışırken Arnavutluk, kendi tünelinde ışık aramakla meşguldü. Yeni Arnavutçuluk fikrini savunan gençlik lideri İsmet Toto, Atatürk'ün düşünce ufkuna girdiğinde, ondaki muhteşem komutan cesaretini, onun modern bir devlet yaratma konusundaki güçlü iradesini ve devrimci dehasını keşfetti.

Bu eser, yaşadığı dönemde Atatürk'e sınırlarımız dışından bakmaya ve filozofların dünyasına yolculuk yapmaya bir davettir. Aynı zamanda bir tiran ve onun etrafındaki çıkar grubuyla mücadeleyi sadece yazı ve söylemle değil, isyanla eyleme geçirme cesareti gösteren ve mücadelesi uğruna ölüme meydan okuyan devrimci bir Arnavut gencin dünyasına yolculuktur.

İsmet Toto özelinde hazırlanan bu eserde, Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü eski coğrafyasından birine Kemalizmin; ulusal bağımsızlık, modern devlet ve toplum ilişkisi bakımından, örneklem oluşturduğu görülmektedir. Bu durum, Kemalizmin etkisinin, Türkiye sınırlarının ötesine ulaştığının önemli bir kanıtıdır.