Karadeniz’in Kilidi Özi Kalesi (18. Yüzyıl) – Mustafa Koyuncu – Paradigma Akademi Yayınları

Osmanlı Devleti, kalelere büyük önem vermiştir. Özellikle yeni fethedilen yerlerin muhafazasını sağlamak adına kalelerin bakım, onarım ve tamirat işlerini aksatmamaya çalışmıştır. Ayrıca kalenin içerisinde bölgenin korunmasına yetecek kadar da asker bulundurulmuştur. 17. yüzyıldan itibaren sınır bölgelerindeki kalelerin önemi artmış bundan dolayı da sınır kalelerine ayrı bir önem verilmiştir. İşte bu sınır kalelerinden biri olan Özi Kalesi, Osmanlı Devleti tarafından askeri ve lojistik açıdan desteklenmiştir.
Çalışmamızda, Osmanlı'nın serhat kalelerinden biri olan Özi Kalesi askeri, siyasi, lojistik ve fiziki açıdan incelemeye tabi tutulmuştur. 18. yüzyılda meydana gelen Osmanlı-Rus Savaşları neticesinde Özi Kalesi'nde ayrı bir hareketlilik olduğu görülmektedir. Yüzyılın başlarında asker ve iaşe miktarları standarda yakın bir seviyede görülmektedir. Ancak savaşların cereyan ettiği dönemlerde bu miktar ciddi oranda artmıştır. Bu bağlamda kaleye sevk edilen veya kalede bulunan iaşe miktarları tespit edilmiştir. Kaleye gönderilen iaşelerin alım ve taşıma maliyetleri de ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Yine kaleye hangi tarihlerde ne kadar mühimmat sevk edildiği, ne kadar mühimmat bulunduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte kalede bulunan asker sayıları, yevmiyeleri ve mevacibleri tezimizde ayrıntılı olarak işlenmiştir. Ayrıca, kalenin tahkim ve tamirat çalışmalarına da değinilerek kalenin fiziki durumu hakkında bilgiler verilmiştir. Çalışmada özellikle arşiv vesikalarından azami derecede faydalanılmaya çalışılmıştır.