Kırkısrak Ermenileri (Ermenie Qirkisraxe) – Ali Haydar Ülger – Ürün Yayınları

Koçgiri (Qoçgirî) bölgesinde geçen ve bir seyidin söyledikleri, Tankut’un dile getirdiği; “Ermenilerle Aleviler arasındaki farklılıklar bir soğan kabuğu kadar ince” olduğunu belirten sözleri, inanç ve uygulamalar temelinde Ermenilerle Alevilerin pek farklılıklarının bulunmadığı; bıyık ve sakalları sünnet etmemeleri, yakarış ve oruç benzerlikleri, özellikle tek kadınla evlilik, ayrıca sağ elin göğse konulması ile “haç”ın çıkarılmasının benzerliği gibi belirtilen ritüellerde, Alevilerle Ermenilerin sorunsuz ve çok iyi ilişkiler içinde olduklarının bir göstergesidir. Aslında değinilen ilişki ve benzerliklerin özüne dönülecek olunursa, “Kızılbaş Kürtlerle Ermeniler arasında birbirlerini inanç temelinde etkilemeleri, barış içinde dostça yaşayan iki toplumun genel durumunu ortaya koyduğu söylenebilir. Bağlı olarak geçmişte Dersim Ermenilerinin büyük bir bölümü, gerçekten Kızılbaş Kürtlerin içinde eriyerek benzeşime mi uğramışlardı. Yoksa her iki toplum birbirlerine yakınlaştıran, kültür geçişlerini sağlayan pagan inançtan gelen Zerdüşti özellikler miydi? Bu temelde Kızılbaş Kürtlerle Ermeniler arasındaki kültürel etkilenmelerin temelinde dil ve inanç bağının olduğu ve bunun da karşılıklı olduğu görülür.”