Kriz Zamanlarında İnsan Hakları: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 15.Madde Kapsamında Derogasyon Rejimi – Özgem Tuğçe Gümüş Boyacı – Adalet Yayınevi

Devletler ve toplumlar çeşitli krizlerle karşı karşıya kalmakta ve kriz zamanlarında ortaya çıkan tehlike ve tehditlerle mücadele etmek üzere birtakım tedbirlere başvurmaktadır. Kimi zaman bu tehlikeler karşısında olağan hukuk mekanizmaları yetersiz hale gelmekte ve olağanüstü yönetim usulleri devreye girmektedir. Yönetimlerin krizlerin üstesinden gelmek üzere olağanüstü nitelikte araçlar ve yetkiler tesis etmesinin oldukça eskiye dayanan hukuki ve siyasi bir geçmişi bulunmaktadır. Bilinen eski kriz yönetim biçimlerinden biri olan bazı Antik Yunan kentlerindeki aesymneteia görevinden günümüze kadar çeşitli olağanüstü yetkiler ve usuller tasarlana gelmiştir. Olağanüstü yönetim usullerinin belirli bir coğrafyadaki liberal demokratik devletlerde ne şekilde düzenlendiğini ortaya koymadan önce yine aynı coğrafyaya ilişkin tarihsel arka planı gözden geçirmek önem kazanmaktadır. Günümüzde anayasal veya yasal düzenlemelerde yer alan olağanüstü yönetim usullerini oluşturan unsurların ilk izlerini bu arka planda bulmak mümkündür.Çağdaş demokratik devletlerde olağanüstü yetkilerin sınırsız olmadığı anlayışı hâkim olup bu yetkiler ve yönetim usulleri çeşitli araçlar ve ilkelerle sınırlandırma yoluna gidilmiştir. Devletlerin karşılaşabilecekleri olağanüstü durumların ağırlığı ve önemi göz önünde bulundurularak, söz konusu durumun üstesinden gelmek ve aynı zamanda temel hak ve özgürlüklerin korunmasına bağlılığını sürdürmek üzere hukuk düzeni içinde olağanüstü rejimler tesis edilmiştir. Demokratik devletlerin bu yetkileri ve usulleri anayasal ve/veya yasal düzlemde düzenleme yolunda farklı tercihlerde bulunduğu ancak normatif olarak belli unsurları ve ilkeleri takip ettikleri görülmektedir. Her bir devletin ve hukuk sisteminin belirli ve özgü biçimlerinin yanı sıra, ulusal sorunları ve bunların kendi toplumları üzerindeki karşılıkları bu düzenlemelere de yansımıştır. Ancak düzenlemelerde yönetim usullerinin yürürlüğüne ilişkin birtakım temel unsurlara yer verilmiştir. Çalışmamızı...