Küresel Diplomaside Büyük Veri ve Yapay Zekanın Kullanımı: Amerika Birleşik Devletleri ve Rusya Federasyonu'nun Karşılaştırılmalı Analizi – Nigar Guliyeva – On İki Levha Yayınları

Yapay zeka ve büyük veri, uluslararası ilişkiler ve küresel güvenlik alanında önemli dönüşümlere yol açan iki temel teknolojik gelişmedir. Yapay zeka, bağımsız kararlar alabilen ve veri analizi yoluyla yeni çıktılar üretebilen gelişmiş akıllı sistemleri ifade ederken; büyük veri, bu sistemlerin öğrenme ve gelişim süreçlerini destekleyen geniş ve çeşitli veri setlerini kapsamaktadır. Yapay zekanın hızlı gelişimi devletlerin güvenlik stratejilerini ve savunma politikalarını yeniden şekillendirmekte, modern savaş yöntemlerini dönüştürürken aynı zamanda etik, hukuki ve siyasi tartışmaları da gündeme getirmektedir. Özellikle savaş kuralları, insan hakları, demokrasi, veri güvenliği ve mahremiyet gibi konular bu teknolojilerin etkileriyle doğrudan ilişkilidir. Bunun yanı sıra yapay zeka ve büyük veri, askeri uygulamalar, istihbarat faaliyetleri, lojistik kapasite ve siber güvenlik alanlarında ülkeler arasında yeni bir rekabet ortamı yaratmaktadır. Bu bağlamda ABD ve Rusya Federasyonu gibi küresel aktörler ulusal güvenlik stratejilerini yapay zeka ve veri temelli teknolojilere dayalı olarak yeniden şekillendirmektedir. Bu çalışma, söz konusu iki ülkenin stratejilerini karşılaştırmalı olarak ele alarak farklılıkların küresel diplomasi üzerindeki olası etkilerini analiz etmektedir. Ayrıca yapay zeka ve büyük verinin insan hakları, demokrasi, medya özgürlüğü ve bireysel mahremiyet üzerindeki etkileri değerlendirilmekte; dijital çağda verinin stratejik önemine vurgu yapılarak uluslararası ilişkilerin dijital çağda ortaya çıkan yeni güç dinamikleri çerçevesinde daha doğru anlaşılması ve analiz edilmesi amacıyla Veri Üstünlüğü Teorisi adlı yeni ve özgün bir kuramsal yaklaşım geliştirilerek ortaya konulmuştur. Sonuç olarak yapay zeka ve büyük veri, küresel güç dengelerini ve devletlerin güvenlik politikalarını yeniden şekillendiren stratejik unsurlar olarak uluslararası ilişkiler literatüründe kapsamlı biçimde incelenmesi gereken konular arasında yer almaktadır.