Kuzey Karadeniz Bozkır Halkları – Agathas Skholastikos – Serüven Yayınevi

558 yılının amansız kışında, donmuş Tuna'yı atlarıyla aşan bir bozkır ordusu, Konstantinopolis'in surlarına dayandı: önderleri Zabergan adlı Kutrigur hanı, askerleri Justinianus İmparatorluğu'nu can evinden vuracak şekilde Trakya'yı, Yunanistan'ı ve Çanakkale Boğazı'nın kıyılarını tutuşturmuştu. İmparatorluğun başkenti, yetmiş yıllık ihtiyar Belisarios'un son seferiyle ancak kurtarılabildi. Bu sahnenin en yakın tanığı, Konstantinopolis'te avukatlık yapan, şiir yazan, tarihe meraklı bir Anadolulu vardı: Myrinalı Agathias Skholastikos (yaklaşık 530–582).Selefi Prokopios'un bıraktığı yerden devralarak kaleme aldığı beş kitaplık Tarihleri, 552–559 yıllarının olaylarını Lazika cephesindeki Sasani savaşlarını, Misimianların ayaklanmasını, Sabir Hunlarının Kafkas geçitlerinde aldıkları rolü, Zabergan'ın büyük akınını ve Onogur-Kutrigur-Utigur konfederasyonları arasındaki dramatik diplomasi oyununu çağdaş bir tanığın kaleminden aktaran altıncı yüzyılın en kıymetli Bizans kaynağıdır. Bu sayfalarda Sandilkh adlı Utigur hanının kabilesinden bir Hun'un mektubu, Türk halklarının erken dönemine dair en eşsiz vesikalardan biri olarak kayıtlıdır; Onogurların, Kutrigurların, Utigurların, Utigurların ve Sabirlerin Bulgarlar, Hazarlar ve nihayetinde Türkler için bıraktığı bozkır mirasının kuruluş anı burada belgelenir.