Ehmede Xani Mem u Zin'de aşktan tasavvufa, Kürtlerin kaderinden Newroz'a, İblis'ten ontoloji ve diyalektiğe birçok alanda yeni düşünceler geliştirmiştir. Şair bir beytinde düşünceleri için "Mem u Zin"i bir vasıta kıldığını şöyle vurgulamaktadır.Şerha xeme dil bikim fesane : İçimdeki dertleri açıklayıp efsaneleştireyimZine u Meme bikim behane : Zin ve Mem hikayesini buna bahane edeyim.Xani, duru şaraba benzeyen Arapça, Farsça ve Türkçeyi bir tarafa bırakarak bu kitabı kendi dili Kürtçeyye yazmaya da şöyle değinmiştir:Safi şemirand vexwari durdi : Saf şarabı bir yana bırakarak tortuyu içtiManende durre Lisane Kurdi : İnci gibi dizmek için Kürt dilini tercih ettiİnaye nizam u intizame : Bu dili düzene koyup ona çekidüzen verdiKeşaye cefa ji boy ame : Bunu yaptı ki eloğlu demesin "zaten KürtlerBe me'rifet in, bi esl u bunyad : Köken ve yapıları itibariyle kültürsüzdürler