Milli Mücadele Nazilli Tarihi – Osman Girgin – Ateş Yayınları

13. yüzyılda Nazilli yöresindeki (Pazaristan) ekonomik olarak Türklerin eline geçti. Bu merkez Bizanslar Döneminde kurulmuş idi. Türklerin eline geçince (NAZLU) oldu. Köyün suyu kuzeybatıdan (Başpınar)dan, birbirine geçme sağlam künkler içerisinden geliyordu. Buradan gelen su çok ve devamıydı. Savaşlar ve toprak hareketleri olan depremler bu suyolunu zarar vermiş. Su kontrolsüz akmaya ve etrafı zarar vermeye başladı. Sonra bu suyun zararından korunmak için köy Aşağı Nazilli’nin altında bulunan havzaya yani Büyük Menderes’in kenarına taşındı. Bu sefer Menderes’in hışmına uğrayan köy (Nazilli) tekrar yukarıya taşındı. Bizans döneminde ticaret, dokumacılık, hayvancılık, sarraflık, kuyumculuk gelişti. Gezgin ve tüccarlar mallarını Nazilli Pazarında sergilerlerdi. Nazilli’de İyonlar, Araplar, Lidyalılar, Persler, Romalılar, Bizanslar, Selçuklular, Aydınoğulları, Osmanlılar yaşadı. Yapılan araştırmalar burada yaşayan insanların % 100 Oğuz Boyuna bağlı Türklerdir demektedir.