Mithat Paşa’nın Hayatı ve Vasiyeti – İshak Mirza Bey, Müslüm Aydıner – Dorlion Yayınları

Müslüm Aydıner'in kaleme aldığı bu eser, Türk yakın tarihinin en hüzünlü ve önemli olaylarından birini, Mithat Paşa'nın trajik sonunu aydınlatıyor. Kitap, büyük devlet adamının Taif'te yaşadığı sürgün, hapis hayatı ve şehadet sürecini detaylıca inceliyor. "Mithatpaşa'nın Ölümü ve Vasiyetnamesi – Mektupları" Paşa'nın ailesine gönderdiği son vasiyetnameye ve dönemin Avrupa basınının yayımlarına dayanmaktadır. Bu çalışma, aynı zamanda bu cinayeti icra eden cellatların (Albay Lütfi, Kol Ağası Bekir, Teğmen Memiş ve Nuri) infaz hakkındaki bilgilerini de okuyucuya sunuyor. Eser, Mithat Paşa'nın Kanun-i Esasi ve meşruti idareyi tesis etme uğruna Osmanlı hükümdarlarıyla verdiği yorulmak bilmez mücadeleyi unutmuyor. Paşa, bu mukaddes gaye uğruna Taif Kalesi'nde bin türlü zulüm ve mahrumiyet yaşamıştır. Kitap, Paşa'nın son aylarında şirpençe (bir tür çıban) hastalığından mustarip olduğu zorlu şartları da belgeliyor. İkinci Abdülhamid'in iradesiyle kurulan mahkeme kararıyla ve cellatlar eliyle 1301 (Miladi 1884) yılında boğdurularak şehit edilmesi, Türk milletinin hafızasında derin bir iz bırakmıştır. Yazar, bu tarihi hadiseyi tekrarlayarak vatanî bir vazife yerine getirdiğine inanmaktadır. Mithat Paşa'nın Vasiyetnamesi, onun son dileklerini ve ruh hâlini gözler önüne seren önemli bir tarihi belgedir. Bu eser, Paşa'nın bıraktığı milli şuur ve vicdan intibasını her vatandaşa yeniden aktarmayı hedeflemektedir. Okuyucu, Taif'in karanlık gecelerinde bir kahramanın nasıl şehadete ulaştığını bu ibret dolu satırlarda bulacaktır. Bu kitap, yakın tarihin en acı olaylarından birine ışık tutan, her vatandaşın okuması gereken bir başvuru kaynağıdır.