Müslümanların Ayasofya’yla İmtihanı – Ali Değermenci – Mirac Yayınları

Bu kitap, iki ana meseleyi tahlil etmektedir. Bunlardan biri İslâm'da mescid hukukunun mâhiyeti; diğeri de, içinde İslâm'ın tevhid akîdesini ihlâl eden şirk sembolleri bulunan, bu nedenle cami hüviyeti dışında başka maksatlar için de kullanılan Ayasofya'nın bu durumunun mescid hukukuna ters düşmesi sebebiyle Müslüman milletimizin maruz kaldığı itikâdî müşkül, mânevî tazyik ve tabiatıyla geçirdiği ağır imtihandır. Ayasofya iki sebeple "dokunulmaz"dır. Bu sebeplerden birincisi mescid / cami olması; ikincisi de ebediyen sadece mescid / cami kalması şartıyla vakfedilmesidir. İslâm'da cami ve mescidler Kâbe'nin birer şubesi kabul edilir. Kâbe ise Beytullah'tır, Allah'ın evidir. Dolayısıyla Ayasofya da Kâbe'nin bir şubesi olarak mecâzî manada Allah'ın evi mesabesindedir. Şüphesiz ki Allah zamandan ve mekândan münezzehtir. Kâbe'nin bir mekân olarak Allah'a izafe edilmesi, mü'minler için Allah'a ibâdette bir kulluk alâmet ve işareti olması dolayısıyladır. Buna istinaden "cami / mescid hukuku" dediğimiz hukuk, "Allah'ın hukuku"dur. Bu hukukun neyi gerektirdiğini, şu âyet-i kerîme açık ve net olarak ortaya koymaktadır: "Şüphesiz ki mescidler Allah'ındır; o halde (oralarda) Allah ile beraber hiç kimseye ibâdet / dua / kulluk etmeyin!" (Cin:18) Ayasofya'nın dokunulmazlığını temin eden ikinci sebep, ebediyen "sırf ve sadece" cami olması şartıyla vakfedilmiş olmasıdır. Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'un fethinin alâmet ve işareti olarak Ayasofya'yı "cami hüviyetiyle" vakfetmiştir. İstanbul 29 Mayıs 1453'te fethedilmiştir. Fetihten sonra Ayasofya, ilk Cuma namazını kılmak üzere üç gün içinde taşınır taşınmaz her türlü put ve sembolden temizlenmiştir. Duvarlarına kazınmış sembol ve resimler, görülmeyecek şekilde kireç ve alçıyla sıvanmış, kapatılmıştır. Tahtadan bir de minare yapılarak Cuma namazına yetiştirilmiştir. Ne var ki Ayasofya 1934'de müzeye çevrilmiş, 86 yıl müze olarak kalmış ve bu süre içinde duvar ve kubbelerindeki kireç, alçı, sıva vs. malzeme kazınarak, geçmişte kapatı...