Sanat Dünyamız İki Aylık Kültür ve Sanat Dergisi Sayı: 143 – Yapı Kredi Yayınları

Sanat Dünyamız, 100. yıldönümünde I. Dünya Savaşı’nın sanata yansımalarına dair bir dosya hazırladı. Dosyanın ilk bölümü 143. sayıda yer alıyor.Dosyanın eş-editörleri Mine Haydaroğlu ve Necmi Sönmez’in yazılarından alıntılar:“Ana temamız bu savaş sırasında ortaya çıkan, belirginleşen bazı olguların sanat tarafından nasıl algılandığı oldu. Batı sanat tarihinde savaşın etkilerinin sanatla aynı anda psikoloji, teknoloji gibi insan üretimi birçok alana yansıdığını biliyoruz. Amacımız, bunların temeline giderek, yani kavramlara ayırarak çalışmaktı. [...] Birinci dünya savaşında neler oldu? Uçakların ilk kez kullanıldığı savaş teknolojisiyle; toplu imha, travma, kahraman’ın sonu gibi olgular yaşanmaya, tarih ve sanat yeniden sorgulanmaya başladı. Kadınların değişen rolü, cephe ve cephe gerisi, fedakârlık, ajanlık gibi konular hayata karıştı. Batı sanat tarihinde bu temaların irdelendiği örnekleri, kaynakları, tartışmaları incelemeye devam edeceğiz. Bu sayıdaki dosyada ise, sanat tarihçilerimiz bu coğrafyada, Osmanlı’nın son dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarına denk gelen döneme ait çalışmaları ele aldılar. Bu araştırmalardan farklı değerlendirmelere geçilebileceğine inanıyorum.” – MH“1914 sıradan bir tarih değil. Aradan yüzyıl geçtikten sonra bu zaman dilimine hangi perspektiften bakıyoruz? 1914, I. Dünya Savaşı’nı kazanan ve kaybeden ulusların ayrı psikolojik çerçevelerden baktığı, yorumladığı bir olgu. Bu dosyayı hazırlarken, yüz yılbaşındaki modernist gelişmeyi kültürel, siyasi ve ekonomik sorunları nedeniyle takip edememiş olan Osmanlı sanatı bağlamından yola çıktık. Neredeyse tamamı Paris’te eğitim almış olan sanatçılardan oluşan ’1914 Kuşağı’ insana, doğaya, İstanbul‘a farklı açılardan baktılar. Bu kuşağın Paris’te edindikleri sanat tecrübelerinin tamamının akademik olması, onların kendi tercihleri değildi. Akademizm’e karşı bağımsızlık savaşı veren Modernizm Fransa‘da, 1914 Kuşağı sanatçılarının Paris’te yaşadıkları çevrelerde gelişti. İbrahim Çallı (1881-1960) il...