Sanat ve Devrim – John Berger – Agora Kitaplığı

"Elinizdeki kitaba bir göz atar atmaz benim neden tam bir yılımı, Rusya dışında hemen hemen hiç kimsenin tanımadığı bir Rus heykeltraşı (resmi kabul gören Sovyet sanatçıları arasından dışlanmış bir Rus heykeltraşı olan Ernst Neizvestny) hakkında kitap yazarak geçirdiğimi sorabilirsiniz. Ayrıca diyebilirsiniz ki, ben bir okur olarak, bir heykeltraşı tek bir eserini görmeden, yalnız fotoğraflara dayanarak nasıl değerlendirebilirim. Eleştiri daima bir çeşit araya girmedir, sanat eseriyle kişinin arasına girmektir. Çoğu zaman pek az şey doğar bu araya girmeden. Ama arada bir eleştiri, yaratıcı nitelik de kazanabilir; bu, eleştiricinin eseri algılama yeteneğinden çok, eserin etkenlik gücüne bağlıdır. Belli tek bir örneğin ele alınıp derinlemesine işlendiği bu yazı, Rus sanatının yapısına, SSCB'de görsel sanatlarla uğraşan sanatçının içinde bulunduğu duruma, siyasal açıdan devrimci sanatın anlamına ve devrimci bilincin ileride doğurabileceği bazı sonuçlara ışık tutmaktadır. Bu metnin birçok yanlış ve zayıf yanları olabilir, fakat gene de şimdiye dek kaleme aldığım denemeler arasında eleştiri anlayışım açısından en çok başarıya ulaştığım örnektir, diyebilirim."