Seyahatname Ve Coğrafi Eserlerde Erzincan – İbrahim Caner Türk – Fenomen Yayıncılık

Seyahatnameler, tarih araştırmalarında önemli kaynaklar arasında yer alırlar. Arşiv belgeleri, günlükler, yazışmalar ve mektuplar gibi seyahatnameler de tarihçinin algılama gücünü artıran, ikincil kaynaklardaki bilgileri karşılaştırma imkânı sunan eserlerdir. Gözlemlerini ve yaşadıkları olayları kaydeden görgü tanıkları çoğunlukla seyyahlardır. Eski çağlardan beri seyahatnameler tarihçiler tarafından sosyal tarih için en iyi kaynaklar olarak bilinir. Geçmişte pek çok tarihçi eserlerinde seyahatnameleri değerlendirmişlerdir. 15. Yüzyıl Osmanlı tarihçilerinden Neşrî, kitabında İstanbul şehrinin Fatih Sultan Mehmed tarafından imar edildiğini anlatırken "Seyyahlar şehadet ederler" diyerek seyyahları tanık gösterir.[1]Eski çağlarda antik dünyanın tarihçileri arasında Heredotus, kendi zamanının tarihini yazmak amacıyla M.Ö. 450-440 yılları arasında seyahat etmiş ve gözlemlerini yazmıştı. Onun seyahatleri Küçük Asya(Anadolu), Mısır, Ege adaları, Doğu Akdeniz ve Babil'e kadar çok geniş bir coğrafi alanı kaplar. Heredotus'un bugün kendi adıyla anılan tarihini yazmaktaki amacı, gezdiği coğrafi yerlerin etnografik bir araştırmasını yapmaktı.[2]Seyahatnamelerde kentlerin fiziki dokuları, nüfusu, etnik yapıları, ulaşım imkânları, topografya, iklim, ticari yapı, ulaşım durumu, tarihi yapılar, halkın etnografik kültürü gibi konularda ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Bu bilgiler ışığında Erzincan'ın tarihsel bir analizini yapmak mümkündür.Erzincan tarih boyunca Avrupa'yı Asya'ya bağlayan yollar kavşağında, tarihî "İpek Yolu" üzerinde önemli bir konaklama yeri ve ticaret merkezi olmuştur. Bu nedenlerle birçok seyyah ve gezgin Anadolu, İran ve Hindistan seyahatlerinde bir bakıma zorunlu olarak Erzincan'dan geçmiştir.Seyahatnamesinde Erzincan'dan bahseden ilk seyyah İbn Havkal'dır. İslam coğrafyacılığının altın çağı olan X. yüzyıl coğrafyacılarından olan İbn Havkal, Irak-Suriye-Anadolu'yu X. Yüzyılda gezmiştir. Bu yüzyıldan sonra Anadolu'ya gelen seyyah sayısı giderek artmıştır. Anadol...