Sigorta Hukuku AçısındanDemiryoluyla Eşya Taşımacılığından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk

Demiryolu eşya taşımacılığına uygulanacak mevzuat bakımından uluslararası alanda COTIF Konvansiyonu ve bunun eşya taşımalarını düzenleyen eki olan CIM, ulusal alanda ise Rumeli Demiryolları İşletme Nizamnamesi ve Türk Ticaret Kanunu'nun taşımaya ilişkin hükümleri esas itibarıyla belirleyici konumdadır. Söz konusu mevzuat uyarınca özellikle zıya, hasar ve gecikme durumlarında taşıyıcı ve gönderenin ve diğer ilgili çevresinin hak ve yükümlülükleri düzenlenmektedir. Ancak oldukça eski tarihli olan Rumeli Demiryolları İşletme Nizamnamesi'nin halen yürürlükte olmasından kaynaklanan eksiklik ve zafiyetler gözlenmektedir. Bu zafiyet ve eksiklilere karşılık Türk Ticaret Kanunu'nun taşımaya ilişkin hükümlerinin uygulanması önerilmekte ve tercih edilmektedir. Kitapta, tüm bu mevzuatın karşılaştırmalı şekilde tahlil edilmesi tercih edilmiştir. Zira sigorta hukuku açısından bu alana ilişkin değerlendirmede bulunulabilmesi için öncelikle bu şekilde bir yaklaşıma gerek bulunmaktadır. Özel sigorta sözleşmesinden kaynaklanan hak ve sorumluluklar ise Türk Ticaret Kanunu'nun özel sigortaya ilişkin hükümleri başta olmak üzere, Sigortacılık Kanunu ve diğer ilgili ikincil mevzuatta düzenlemektedir. Bu meyanda sigorta mevzuatına ilişkin yöneltilen eleştirilere de yer verilmek suretiyle, farklı sigorta türleri ve sözleşme şekilleri bağlamında sigorta sözleşmesinin taraflarının ve diğer ilgililerin hak ve yükümlükleri kitapta tahlil edilmiştir. Demiryolu eşya taşımacılığı alanında TCDD'nin kendi mevzuatı gereğince oluşturulan dâhili sigorta sistemi ve bu mevzuatta sigorta olarak adlandırılan birtakım düzenlemeler olsa da bu düzenlemeler gerçek anlamda sigorta niteliğinde görülmemektedir. Bu itibarla demiryolu taşımacılığının sigorta bakımından diğer taşıma yöntemlerinin gerisinde kaldığı eleştirileri yapılmaktadır. Bunun dışında demiryolu eşya taşımacılığı alanında özellikle demiryollarının özelleştirilmesiyle birlikte mali sorumluluk sigortası, genişletilmiş makine kırılması sigortası, emtia nakliyat sigortası, yangın sigortası gibi sigorta türleri uygulama alanı bulmaktadır. Demiryoluyla eşyanın taşınması kapsamında ilgili tarafların açıklanan taşıma mevzuatına dayanan dava ve talep hakları, sigorta teminatı söz konusu olduğunda, aynı zamanda sigorta sözleşmesi kapsamında dava ve taleplere dönüşmektedir. Bunun neticesinde sigortacının halefiyeti ve rücu hakkı da doğmaktadır. Kitapta bu konulara da değinilerek, analiz ve değerlendirmeler yapılmıştır.