Sivas’ta Çermik Kültürü – Gamze Karadağ – Paradigma Akademi Yayınları

Bu çalışmada, bir kültür haline gelen çermik ziyaretleri ve bu ziyaretlerde insanların sergiledikleri ve ortaya koydukları davranış ve folklorik unsurlar incelenmeye çalışılmıştır. Ulaşılan sonuç itibarıyla çermik kültürünün ortaya çıkışındaki en önemli etken; su etrafında şekillenmiş ortak düşünceler ve uygulamalardır. Türklerin zihnindeki su algısının bilinmesi, günümüzde çermik ziyaretlerinde sudan beklentinin ne derece önemli olduğunu anlayabilmemiz için önemlidir. Bu sebeple tezde ilk olarak, su kültünün, İslâmiyet'ten önce ve İslâmiyet'ten sonra Türk düşünce sistemindeki yeri ele alınmıştır.
Su, evrendeki bütün canlıların var oluşunda temel teşkil etmekle birlikte, insanoğluna Tanrı tarafından armağan edilmiş en mukaddes nimettir. Suyun, Türklerin zihnindeki aziz düşüncesi, onu saygıyla yaklaşılması gereken kutsal bir armağan konumuna getirmiştir. Tanrısal kudretin bir yansıması olan ancak tanrısal bir tapınmanın söz konusu olmadığı, bununla birlikte çoğu Türk topluluklarının deniz, ırmak, nehir fark etmeksizin pek çok su kaynağını tanrıların mekânı olarak kabul etmeleri, bu yerlerin kutsal olarak düşünülmesine sebep olmuştur. Bunun yanı sıra konar-göçer bir düzene sahip olan Türklerin, özellikle içmek ve yemek yapmak için kullandıkları suları sürekli yaşam alanlarına taşımaları ve bu sulara yakın yerlere yerleşmek için çaba sarf etmeleri suya olan bakış açılarını da etkilemiştir.