Yeni Medya ve Yapay Zeka Ekseninde Dönüşen Gazetecilik: Elveda Gazeteci Hoşgeldin Dijital Hikayeci

Kitabın ismindeki metafor, yıllardır geleneksel gazeteciliğin deneyimini yaşayanlar için hüzün, yeni medyaya uyumlu olarak yetişmeye çalışan genç iletişimciler için merak konusu olabilir. Bu anlatım bir evrimi nitelemek için kullanılmıştır. Matbaalarda kağıtlara basılan haberlerin, kamyonlarla dağıtımının, sabah ve yıldırım baskılarının ve sadece yazdığı haberlerle havadisleri bildiren muhabirlik rolünün sonu gelmiştir. Gazetedeki tek başına "haber" yerini çoklu ortama, etkileşime, sosyal medyada izleyici ile diyaloğa geçebilen, kişiselleştirilmiş ve hikayeleştirilmiş anlatım biçimine dönüşmüştür. Dijitalle birlikte gazetecilikte haber kaynaklarıyla ilişki-iletişim, haber bilgisi toplama, haber yazma, haberi düzenleme, habere görsel destekler ve linkler ekleme, doğrulama, haber yayınlama-dağıtma ve etkileşim kurmaya kadar her alanda müthiş dönüşüm yaşanmaktadır. Bu dönüşüm gazetecilikte haber üretiminin temel mantığı olan "yeni bilgiden ilgi çekici haber yazma" odağını ortadan kaldırmıyor elbette, ancak haber üretim ve dağıtımı süreçlerinde kullanılan bütün yeni dijital teknikler geleneksel gazeteciliğin duygusal boyutuna, ruhuna, havasına, kokusuna, atmosferine kısaca her şeyine etki edip dönüştürmektedir. Yurttaş gazeteciliği ve sosyal medya ile geleneksel gazeteci elitizminin sona erişi de önemli bir dönüşümdür, dördüncü güç etki kaybına uğramış diğer mahallede beşinci güç oluşmuştur. Bu güç dijital çağın yeni gücüdür. İnternet altyapısında örgütsüz ve yatay biçimde yurttaşların, blogcuların, sosyal medya uzmanlarının ve yurttaş gazetecilerin anonim gücüdür. Dördüncü güç olarak tanımlanan geleneksel medyanın zaman zaman elini uzatamadığı, yapamadığı, göremediği, görmediği, ulaşamadığı, ulaşmadığı yerlerde medyaya dahil olan yeni bir güçtür. Medyadaki bu dönüşüm çalışma ilişkilerini de yeniden dizayn etmektedir, gazeteci istihdamı haber ajansları dışında genel ortalamalarda gerilemiş, büyük medya organlarında az sayıda gazeteci ile işler yürütülmeye başlanmıştır. Beyaz ve mavi yakalı çalışanlardan yapay zekâ ile dijital çalışanlara doğru bir evrilme başlamış, haber yazan robot gazeteciler ortaya çıkmıştır. Yakında fiziki olarak da haber peşinde koşan robot gazetecilere rastlarsak şaşkınlığımız çok sürmeyecektir. Değişim kaçınılmaz bir olgu, ancak alışmakta zorlandığımız husus değişimin hızıdır. Daha dün dijital değişim için yeni kavramlar tanımlanıyordu (z kuşağı, dijital kuşak vs.) derken, bugün yapay zekâ (YZ) kuşağı odak haline geliverdi. Elbette süreç böyle olunca medya alanına dair anlatacak çok şey birikiyor. Birçok akademisyen, yazar ve gazeteci sektördeki bu dönüşümü tanımlamanın yollarını aradı ve çok kıymetli makale ve kitaplar yayınlayıp bildiriler sundular.

Bu çalışmada da mümkün olduğunca geniş bir perspektiften medya sektöründe gazeteci, haberci ve haber odaklı değişim ele alındı, gelenekselin penceresinden bakıp, deneyimlerin ışığında bugünün dijital-yeni medya ekolojisi analiz edildi. Kitap, öğrenciler, sektör çalışanları ve konuya ilgi duyan yurttaşlar için "neler oluyor?" sorusuna cevap arama çabasındadır. Eleştiriler her zaman kıymetlidir, konuları daha da iyiye götürür.