Analitik Mantık ile Diyalektik Mantığı Birleştiren Kitap
Her şey durmadan akar ve değişir... Peki, 2500 yıl önceki bir nehrin akışı, bugünkü bilgisayarların ve yapay zekanın gizli şifresi olabilir mi?
Efes kralının en büyük oğlu Prens Herakleitos, sarayın altın tahtını ve görkemli tacını arkasında bırakıp doğanın okuluna doğru bir yolculuğa çıktı. Elinde boş bir defter ve merak dolu gözleriyle nehrin kenarına oturduğunda, evrenin en büyük sırrını keşfetti: Doğada her şey durmadan değişiyordu ve bu muazzam değişim zıtların gizli dansıyla gerçekleşiyordu!
Yüzyıllar sonra dahi matematikçiler ve mucitler, Herakleitos'un bu doğa felsefesini elektrik kablolarının içine yerleştirerek dünyanın ilk bilgisayarını çalıştırdılar.
Sevgili Küçük Doğa Yolcusu; bu kitapla hem antik dünyanın parşömen kokulu kütüphanelerinde bir felsefe turuna çıkacak hem de bilgisayar ekranlarındaki o rengarenk piksellerin arkasında yatan 1 ve 0 şifresini çözeceksin!
Zihnindeki antik süzgeci çalıştırmaya ve doğanın gizli algoritmasını keşfetmeye hazır mısın? Nehrin kenarında harika bir macera seni bekliyor!
MANTIĞIN BÜYÜK BARIŞI: DİJİTAL HERAKLEİTOS
Antik Yunan'dan günümüze insan zekasını biçimlendiren ve 2400 yıldır birbiriyle savaşan iki büyük mantık mirası vardır:
1. Herakleitos'un Ontolojik Diyalektik Mantığı (M.Ö. 500'ler):
Varlığı, içindeki zıtlıklar üzerinden okuyan, anlayan ve yorumlayan dinamik sistemdir. Birinci ilkesine göre "Her şey değişir, değişme yasası değişmez." İkinci ilkesine göre ise "Zıtlar birbirine dönüşür." Gece gündüze, yaz kışa, yaşam ölüme evrilir. Evren, durmaksızın akan canlı bir nehirdir.
2. Aristoteles'in Analitik Mantığı:
Bu mantığa göre bir şey ya doğrudur ya da yanlıştır; üçüncü bir ihtimal yoktur. Zamanı, değişimi, dönüşümü ve çelişkiyi dışlar. Evren akan bir nehir değil, dondurulmuş bir fotoğraftır. Aristoteles'in dünyasında elma hep elmadır; oysa gerçek doğada bütün elmalar zamanla çürür, değişir ve başka bir şeye dönüşür.
Antik Mantıktan Dijital Çağa Uzanan Köprü
Tarihsel süreçte Aristoteles'in "Doğru" kabul ettiği önerme George Boole tarafından 1, "Yanlış" olan ise 0 olarak kodlandı. Alan Turing ise bu matematiksel devrimi somutlaştırarak 1'i "elektrik akımı var", 0'ı "elektrik akımı yok" şeklinde işlemcilere yerleştirdi.
Bugün kullandığımız tüm bilgisayarlar, akıllı telefonlar ve yapay zeka sistemleri, tamamen Aristoteles mantığının bu iki olasılıklı (0 ve 1) çekirdek kök algoritması üzerine kuruludur. Günümüz dijital teknoloji bilimi, gücünü bu statik kodlamadan alır.
2400 Yıllık Kavganın Sonu ve Pozitif Diyalektik Bilim
Tarih boyunca Immanuel Kant, Gottlob Frege, Bertrand Russell ve Karl Popper gibi dev analitik düşünürler, diyalektik mantığı akıl dışı, bilim dışı ve "sahte bilim" ilan ettiler. Onlara göre çelişkileri ve değişimi temel alan bir yapıyla mantık kurulamaz, pozitif bilim yapılamazdı.
İşte Rasim Kaya, "Dijital Herakleitos" eseriyle felsefe ve bilim tarihinde devrimsel bir sayfa açıyor!
Yazar, diyalektik felsefe ile nasıl sarsılmaz bir mantık kurulabileceğini ve nasıl bilim yapılabileceğini somut matematiksel verilerle ortaya koyuyor. Kant, Frege, Russell ve Popper'ın "diyalektik bilim dışıdır" yargısını kökünden tersine çevirerek, diyalektiği rasyonel ve pozitif bir bilime dönüştürüyor.
Dijital Herakleitos, 2400 yıldır birbirini dışlayan analitik ve diyalektik mantığı yapay zekanın, kuantum kodlamanın ve doğa yasalarının ortak zemininde barıştırıyor. Akışkan nehir ile dondurulmuş fotoğrafı aynı algoritmada buluşturan bu eser; hem felsefenin hem de geleceğin dijital biliminin yeni manifestosudur!

Rasim Kaya

Çocuklar İçin Dijital Herakleitos