Kahve, farklı coğrafyaların elinde şekillenmiş bir içecekten çok daha fazlası. Bu kadim ürün aslında insanlık tarihine yön veren büyük kültürel, ekonomik ve politik dönüşümlerin de merkezinde yer alır.

Avrupa ve Amerika, kahveyi hızla küresel bir metaya dönüştürürken tropikal bölgelerde kurulan geniş plantasyonlarda köle emeğine başvurdu. Böylece kahve, sömürgeciliğin ve erken kapitalizmin en görünür simgelerinden biri haline geldi. Bir fincan kahve, bu yönüyle yalnızca gündelik bir alışkanlığı değil, aynı zamanda küresel ticaret ağlarının ve derinleşen eşitsizliklerin tarihini de taşır.

Kahvehanelerin kökeni ise çoğu zaman göz ardı edilen bir gerçeğe dayanır: Bu kültür, 15. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda doğmuş, şekillenmiş ve ardından Avrupa'ya taşınmıştır. Osmanlı kahvehaneleri yalnızca kahve içilen yerler değil; siyaset, edebiyat ve gündelik hayatın tartışıldığı kamusal alanlardı. Ancak bu mekanlar, dönemin toplumsal yapısı ve kamusal alan anlayışı doğrultusunda kadınların kabul görmediği erkeklere ait alanlar olarak şekillenmiş, bu durum hem sosyal hiyerarşinin hem de kültürel ve dini normların bir yansıması olmuştur.

Avrupa bu kültürü hızla benimseyip kendi şehirlerine uyarlarken, sadece kahveyi değil, onun etrafında şekillenen toplumsal alışkanlıkları da devraldı. Londra ve Paris'te açılan ilk kahvehaneler, Osmanlı'daki benzerleri gibi politik tartışmaların merkezihaline geldi. Ancak kadınların bu mekanlara alınmaması, zamanla ciddi tepkilere yol açtı. Özellikle İngiltere'de kadınlar kahvehaneleri protesto eden bildiriler yayımlayarak bu dışlayıcı yapıya karşı seslerini yükseltti.

Hewitt'in eseri, kahvenin çok katmanlı doğasını açığa çıkarır: Osmanlı'dan Avrupa'ya uzanan kültürel miras, kahvehanelerde şekillenen kamusal hayat ve arka planda işleyen sert ekonomik gerçekler… Bu kitap, kahvenin tarihini anlatırken aslında modern dünyanın nasıl kurulduğunu da ortaya koyuyor.

Robert Hewitt

Kahvenin Tarihi