Bir Rumeli Kentinin Modernleşmesi: Üsküp 1839-1912

Gönül Bektaş'ın, Tanzimat Fermanı'nın yayımlandığı tarihle (1839) Üsküp'ün resmi olarak Osmanlı hâkimiyetinden çıktığı yıl (1912) arasında Üsküp kent dokusunda yaşanan değişim ve gelişim sürecini anlattığı kitabı Bir Rumeli Kentinin Modernleşmesi: ÜSKÜP 1839-1912 YEM Yayın tarafından yayımlandı.Gönül Bektaş kitapta, dünya ekonomisinin etkisi paralelinde, bölgesel dinamikler, devlet reformları ve farklı tarihlerde üretilen ölçekli planlar ile görsellerin incelenmesiyle Üsküp'ün kentsel dokusunun o dönemde nasıl ve ne ölçüde değiştiğini irdeliyor.Kitabın öyküsü, Üsküp'te dünyaya gelen Gönül Bektaş'ın, 2012 yılında Üsküp'te eline geçen bir kitapta, dedesinin adının 'tiyatro kurucusu' olarak yer aldığını ve tiyatronun kuruluş yılının 1906 olduğunu görmesi sonucunda dönem ve kent üzerine çalışmaya başlamasına dayanıyor.Bektaş, Ege'yi Avrupa'ya, Doğu'yu Adriyatik Denizi'ne bağlayan yolların kavşağında, Balkanların göbeğinde bulunan ve Üsküp kenti üzerine yaptığı araştırmayı ve kitabın içeriğini şöyle anlatıyor:"1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'nde yeni bir dönem başlamıştı. Yeni dönem, imparatorluğun sınırları dışında hızla yükselen Batı emperyalizmi dönemine denk gelmekte ve kapitalistleşme süreci olarak da adlandırılmakta, eşzamanlı olarak Osmanlı'da Modernleşme/Batılılaşma süreci olarak da kabul edilmektedir. Modernleşme süreci tüm imparatorluğu ve özellikle Balkan Yarımadası'nı da etkilemişti. 18. yüzyılın ikinci yarısından başlayarak, ticaretin gelişmesinin de etkisi ve 19. yüzyılda kaybedilen topraklardan gelen göç dalgaları ile Balkanlarda çok sayıda Müslüman ve gayrimüslim halk kentlere akın etmişti. Sözünü ettiğim değişim, ulaştırma teknolojisinin de gelişmesi ile özellikle 19. yüzyılın son çeyreğinden itibaren, Balkan topraklarının kalbini oluşturan Makedonya bölgesinde de yaşanmıştı. Başta Selanik, Üsküp, Manastır, Kavala ve Drama gibi birçok kent, değişim sürecine girip kendilerine özgü yapılar ve nitelikler kazanmışlardı.Tanzimat refor...