Fenomenolojik Gelenekte Cogito Eleştirisi – Sevil Ağtaş – Çizgi Kitabevi Yayınları

Fenomenolojik gelenek, modern felsefenin en köklü kırılmalarından birini temsil eder. Bu kırılmanın merkezinde ise hiç kuşkusuz René Descartes'ın formüle ettiği Cogito yer alır. Modern felsefenin kuruluşunu simgeleyen bu önerme, hem epistemolojik kesinliğin hem de özne merkezli felsefenin başlangıç noktası olmuştur. Ancak tam da bu merkezi konumu nedeniyle yirminci yüzyıl fenomenolojisi için vazgeçilmez bir tartışma alanına dönüşmüştür.

Bu çalışma, fenomenolojinin Descartes'la olan karmaşık ilişkisini tek boyutlu bir karşıtlık üzerinden değil, eleştirel bir süreklilik çerçevesinde değerlendirmektedir. Zira fenomenoloji, Cogito'yu yıkmak kadar, onu dönüştürmek ve yeniden temellendirmek girişimidir de. Dolayısıyla burada ele alınan düşünürler, Descartes'a yalnızca karşıt bir figür olarak değil, aynı zamanda düşüncelerinin vazgeçilmez muhatabı olarak yaklaşmaktadır.

Çalışmanın temel amacı, Cogito'nun fenomenolojik gelenek içindeki dönüşümünü izlemek ve özne, bilinç, varlık ve beden kavramlarının bu dönüşümle nasıl yeniden yapılandığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda bu çalışma hem modern özne felsefesinin sınırlarını hem de fenomenolojinin açtığı yeni düşünme imkanlarını göstermeyi hedeflemektedir. Umarım bu çalışma fenomenoloji ile modern felsefe arasındaki gerilimi daha açık kılarken, Cogito'nun yalnızca tarihsel bir önerme değil, hâlâ canlı bir problem olduğunu da ortaya koyabilir.