"Tarih, bazen kazananların yazdığı bir başarı hikâyesi değil, kaybedenlerin üzerine örtülen ağır bir sessizlik örtüsüdür."
Prof. Dr. Ali Seyyar; Selanik'in çileli hatıralarından İstanbul'un işgalli günlerine, Ankara'nın Milli Mücadele ateşinden Münih'in soğuk sanatoryum duraklarına kadar Fikriye Hanım'ın izini sürüyor. Uzun soluklu bir arşiv taramasının mahsulü olan bu "anatomi"; bir kadının sadece gönül yarasını değil, resmî kayıtların dilsiz bıraktığı bir hakikati belgelerin çıplak diliyle yeniden inşa ediyor. Elinizdeki bu çalışma;
• Fikriye Hanım'ın Mustafa Kemal Paşa ile olan köklü aile bağlarını ve çocukluk yıllarına uzanan kader ortaklığını,
• Milli Mücadele Ankara'sında, Çankaya Köşkü'nün hem "evin hanımı" hem de davanın en mahrem sırdaşı olarak üstlendiği tarihî rolü,
• Cumhurbaşkanlığı arşivlerinin "Yok" dediği, zevatın (bürokrasinin) mektuplarını "ailevî" diyerek sümen altı ettiği, Madam Gaulis gibi kalemlerin ismini tarihten sildiği o sistemli tasfiye sürecini,
• Arşiv belgelerinin satır aralarına gizlenmiş isim benzerliklerini, istihbarî yanılgıları ve sadakat ile yalnızlık arasında sıkışmış bir ömrün hüzünlü vedasını ilk kez birincil kaynaklar ışığında gün yüzüne çıkarıyor.
Prof. Dr. Ali Seyyar, Fikriye Hanım'ı sadece bir 'aşk trajedisi' parantezinden çıkarıp, onun entelektüel gücünü, diplomatik nüfuzunu ve "zevat" tarafından nasıl 'persona non grata' (istenmeyen kişi) ilan edildiğini dehşet verici bir titizlikle ortaya koyuyor. Bu kitap; Paris garlarındaki kumpaslardan Çankaya eşiğindeki o meşum silah sesine kadar, yakın tarihin en büyük insanî muammalarından birine tutulan titiz ve akademik bir projeksiyondur. Arşivlerin sustuğu yerde vicdanın sesi olan bu eser, mezarsız bırakılan bir kadına iade-i itibar, tarihin dilsizliğine karşı ise sarsıcı bir şahadettir.