Halifelerin Hikâyeleri

Claud Field'ın (1863–1941) 1909'da yayımlanan bu eseri, Abbâsî tarihinin siyasî kronolojisini sistematik biçimde kurmaktan ziyade halifelerin şahsiyetlerini tarihî rivayetler ve saray anlatıları üzerinden görünür kılan bir derlemedir. Doğu edebiyatı ve İslam düşüncesi üzerine çalışan, Gazâlî'den yaptığı İngilizce aktarımlarla da tanınan Field; kitabının malzemesini özellikle Mesudî'nin Mürûcü'z-Zeheb'inden aldığını belirtir. Eserin 1909'da Londra'da John Murray tarafından yayımlandığı, bibliyografik kayıtlarda da doğrulanmaktadır.
Mansur, Mehdi, Harun Reşid ve Memun çevresinde kurulan ana anlatı; hükümdarlığı yalnız savaşlar, veraset mücadeleleri ve idarî kararlarla değil; hükümdarın bilgin, şair, vezir, saray mensubu ve sıradan insan karşısındaki davranışıyla değerlendirir. Bu sebeple saray ihtişamının yanı başında ölüm düşüncesi, cömertliğin karşısında siyasî hesap, nükteli sohbetlerin ardında ise iktidarın sertliği sürekli belirir; Harun Reşid'in Ebu'l-Atahiye'nin fanilik üzerine dizeleri karşısında ağlaması bu anlatım tekniğinin karakteristik örneklerindendir.