Hicri Sekizinci Asırda Dilbilimsel Tefsir

Bu çalışma Ebû Hayyân'ın el-Baḥru'l-muḥîṭ adlı eserini dilbilimsel tefsir açısından incelemiştir. Dilbilimsel tefsirin nasıl bir gelişme kaydettiğine ve ne tür problemler içerdiğine dair bir örnek olarak el-Baḥru'l-muḥîṭ analiz edilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmakta dır. İlk bölümde Ebû Hayyân'ın dilbilimsel yönteminin arka planı araştırılmıştır. Ebû Hayyân klasik nahiv nazariyesi ve İbn Madâ arasında orta bir yol tutmuştur. el-Baḥru'l-muḥîṭ'te dilbilimsel yönte min başlıca özellikleri şunlardır: Karma yöntem içermesi, zâhire bağlılık, nahiv ile kıraat yoğunluğu ve tahkik. Ebû Hayyân belâgat bilmediği için eleştirilse de el-Baḥru'l-muḥîṭ'te belâgat önemli bir yer tutmaktadır. İkinci bölümde el-Baḥru'l-muḥîṭ'te dilbilimsel tefsir uygulamaları dokuz Arap dili ilmi, fıkıh usûlü ve on Kur'an ilmi başlığında incelenmiştir. Üçüncü bölüm Ebû Hayyân'ın dilbilimsel yönteminin kritiğiyle alakalıdır. Ebû Hayyân müfessirlerin dilbilim sel açıklamalarına yönelik epey eleştiride bulunmuştur. el-Baḥ ru'l-muḥîṭ tefsir ilminin maksadını aşacak ölçüde gramer bahislerine yer verdiği için eleştirilmiştir. el-Baḥru'l-muḥîṭ'te kelâmın dilbilimsel tefsire etkisine örnekler bulunmaktadır. Kur'an dilinin mahiyetine yönelik fikirler; hitapların yorumu, tefsir rivayetlerinin dilsel açıkla malarla ilişkisi, belâgî yorumlar ve anlam değişimi konularını etkile mektedir. Ebû Hayyân şu iki konu hakkında ciddi şekilde eleştiril miştir: Mushaf hattını standart dışı bir uygulamaya hamlederek ayeti görünenden farklı yorumlaması ve kıssaların anlatımında Arapça dışında bir gramerin kullanılmasını mümkün görmesi