Hûnecî’nin İbn Sînâ Eleştirilerinin Epistemik Temelleri

Bu çalışma, Efdalüddin el-Hûnecî'nin (ö. 1248) Keşfü'l-esrâr ʿan gavâmiżi'l- efkâr adlı eserini esas alarak onun İbn Sînâ'nın (ö. 1037) mantık anlayışına yönelttiği eleştirileri incelemektedir. Çalışmanın temel tezi, Hûnecî'nin İbn Sînâ ile ilişkisinin yalnızca eleştiri ya da yalnızca savunma kavramlarıyla açıklanamayacağı ve bu ilişkinin eleştirel bir bağlılık olarak okunması gerektiğidir. Hûnecî bir yandan İbn Sînâ'nın tanımlarını ve ispatlarını sorgularken öte yandan onu Fahreddin er-Râzî ve Ebü'l-Berekât el-Bağdâdî gibi münekkitlerin itirazlarına karşı savunmaktadır. Kitap bu ilişkiyi üç alanda izler. Birinci bölüm tasavvurat alanını, yani tasavvur ve tasdik ayrımını, mantığın konusunu, delâlet ve lafız tartışmalarını, beş tümeli ve tarifi ele alır. İkinci bölüm önermeler teorisini, modaliteyi, çelişkiyi, düz ve ters döndürmeyi ve şartlı önermeleri inceler. Üçüncü bölüm kıyasın tanımını, eşitlik kıyasını, dördüncü şekli, farklı kipli öncüllerden kurulan kıyasları (muhtelitât) ve şartlı kıyasları konu edinir. Her bahiste önce İbn Sînâ'nın görüşü, ardından Hûnecî'nin itirazı veya yorumu birincil kaynaklara dayanılarak ortaya konmaktadır.