Klasik Türk Şiiri Gazellerinde Leyla

Güzel sanatlar, insana ait olan kalbi ve zihni dünyanın muhtelif vasıtalarla dışa vurumunu sağlar. Güzel sanatların bütün dallarından insanın kendini ifade etme araçlardan biri, belki de en önemlisi edebiyattır. Edebi metinler, tür ve metot farketmeden, ilk defa ortaya çıktığından beri varlığını anlamlandırma çabası içindeki insan için vazgeçilmez ifade yollarından biri haline gelmiştir. Kültür ve medeniyet ayırımına girmeden bakıldığında oluşturulan metinlerin, insanın 'kendine dair' olanları yansıttığı ilk yapılacak tespitlerdendir. Bununla beraber her kültürün belli öğretileri ihtiva eden, farklı tür ve nitelikte eserlerinin varlığı muhakkaktır. İnandığını, öğrendiğini, düşündüğünü ya da yaşadığını okurla paylaşmaya her dönemde hazır olan hatta bunu görev bilen sanatkâr, ilk önce, içinden çıktığı topluma belki de bütün insanlığa mesaj niteliğindeki ifadelerini, üslubundaki farklılıkları kullanarak aktarmayı tercih eder. Muhtelif anlatım vasıtalarını kullanarak ortaya çıkarılan eserlerde türler arasında olduğu kadar benzer metinler arasında da alışverişler söz konusu olabilmektedir. Bahsedilen alışverişin belli sıklıkta ve düzende olması kabul edilebilir hatta üzerinde değerlendirme yapmak için uygun görülürken, bu durum eleştiri konusu da olmamaktadır.Bir medeniyetin bireyleri olarak kadim kültürden gelen metinlerin içinde kendine ait olanı anlatan ecdad, maddi ve manevi hallerine dair söyleyeceklerini Leyla vü Mecnun mesnevileri gibi aşka dair metinlerle de anlatmaya çalışmışlardır. Bu mesnevi, Leyla vü Mecnun, yüzyıllardır yazıldıkları dönemlerin bazı dil ve anlatım özelliklerini de içinde barındırarak tekrar tekrar kaleme alınmış ve öyle ki hala alınmaktadır. Aynı şekilde mesnevinin ilgi çeken olay örgüsü ve kahramanları klasik Türk şiirinin temel nazım şekli olan gazelin de yüzyıllarca en önemli konularından biri haline gelmiştir.Bu çalışmada incelemeye tabi tutulan 42 divanın gazellerindeki, 'Leyla' -Leyla vü Mecnun mesnevisi içinde yer alan kadın kahraman- ...