Osmanlı Taşrasında Kaçakçılık – Hasret Gümüş – Çizgi Kitabevi Yayınları

Osmanlı Devleti'nde kaçakçılık yalnızca vergi kaybına yol açan bir ekonomik suç değil; devlet otoritesini, toplumsal düzeni ve yerel hayatı doğrudan etkileyen çok boyutlu bir olguydu. Peki, XIX. yüzyılın ikinci yarısında kaçakçılık neden böylesine yaygınlaştı? Kaçakçılar kimlerdi? Hangi ürünler, hangi yollar üzerinden ve hangi yöntemlerle kaçırılıyordu? Devlet bu faaliyetlerle nasıl mücadele ediyordu?

Osmanlı Taşrasında Kaçakçılık: Konya Vilayeti (1867-1914), Osmanlı arşiv belgeleri, vilayet salnameleri ve dönemin gazeteleri ışığında bu sorulara cevap arıyor. Eser; tütün, tuz, silah, patlayıcı madde, kereste ve hububat kaçakçılığından, kaçakçı çetelerine, memurların suiistimallerinden Reji İdaresi'nin uygulamalarına kadar uzanan geniş bir çerçevede Osmanlı taşrasının görünmeyen dünyasını gün yüzüne çıkarıyor.

Sanayi Devrimi'nin etkileri, değişen ticaret ağları, Düyun-ı Umumiye ve Reji İdaresi'nin faaliyetleri, yeni ulaşım imkânları ve yerel aktörlerin ekonomik mücadeleleri, Konya Vilayeti örneğinde yeniden değerlendiriliyor. Böylece kaçakçılık, yalnızca yasa dışı bir faaliyet olarak değil; dönemin ekonomik, sosyal ve siyasî dönüşümlerini anlamaya imkân veren bir pencere olarak ele alınıyor.

Arşivlerin sessiz sayfalarından günümüze taşınan bu çalışma, Osmanlı taşrasının gündelik hayatına, devlet-toplum ilişkilerine ve modernleşme sürecinin gölgede kalmış yönlerine ışık tutan önemli bir başvuru kaynağıdır.