Yahudilik

Eski Ahit'in ilk kitabı, Yaratılış Kitabı'dır. Bu kitap Musa'ya kadar olan İbranilerin tarihini konueder. Hiçbir yerinde "Tanrı tektir" demez. En güçlü vurgu "her şeye gücü yeten Tanrı" vurgusudur.Dolaysıyla Yahveh ve Elohim adlarıyla anılan İbrahim'in Tanrısı bölgesel tek tanrı değildir.Yahveh, İbrahim'in önderliğinde Tanrı-kral ideolojisinde başkaldıran kabile-aşiret ve halklarıntanrılarının önderi-baştanrısı olarak görünmektedir. Onların en iyisidir, en güçlüsüdür; "iyilikdağıtan" tanrısıdır. "El" eki Kenanlılardan alındı. Semitik kökenli bu kelime "yüce" anlamınagelir. İbranilere "Elohim" diye geçer. İslamiyet'te "Allah"a dönüşür. Semitik kabilelerin geneltanrısı demek mümkündür. Musa öncesi İbrahimi geleneğin tanrısı anlaşıldığı üzere kendini"El"in yerine ikame eden ve onun rol ve misyonunu yenileyerek üstlenen Semitiklerin geneltanrısıdır. Melekleri de olan bu Tanrı'nın, tekleşmeye ve diğer kabile tanrılarını tasfiye etmekiçin zaman ve içeriğe ihtiyaç duyduğu görülmektedir. Henüz ideolojik bilinç olarak o kadar güçlüdeğildir.Musa ise, "her şeye gücü yeten" tek bir tanrı fikrindedir. Kendi Tanrısı'na kim olduğunu sorduğunda,"Ben neysem oyum" ve "ben benim" gibi cevaplar almaktadır. "Benim" sözcüğününİbranicesi "EHYH"dir. Bu kelime YHVH (Yahveh) ile aynı köke; "Hayah"a dayanır. DolaysıylaMusa, İbrahim'in Tanrısı'nı günün koşullarına göre yenileyerek alır ve ismini Rab olarak değiştirir.Rab, "efendi" anlamındadır. On Emir indiğinde yaşanan bu isim değişikliği belli bir sınıfı da işaretetmektedir. İbrahim kabile tanrısı yaratmıştı…