Karaçay-Malkar folklorunun en önemli bölümlerinden birini, Kafkas halklarının mitolojisi olarak da adlandırabileceğimiz Nart destanları oluşturmaktadır. Destanlarda anlatılanlara göre Nartlar atı evcilleştirmişler, demiri bulmuşlardır. Nartlar mertliğin, cesaretin, iyiliğin ve Kafkas kültürünün sembolüdürler. Son derece akıllı ve usta savaşçılar olan Nartlar, insanüstü varlıklar olan düşmanlarını kaba kuvvetle değil, ince zekâları ve kurnazlıkları ile yenmektedirler.
Kafkas halklarının ortak kültür ürünleri olan Nart destanları ana unsurlar açısından birbirine benzemekle birlikte, konuları, şekil ve üslup tarzları yönünden farklı özellikler taşımaktadır. Mitolojik bir karakter taşıyan Karaçay-Malkar Nart destanlarında olağanüstü güçlere hükmeden tanrıların varlığı dikkati çekmektedir.
Karaçay-Malkar halkının Kafkas Dağları'ndaki binlerce yıllık tarihinden ve kültüründen süzülerek gelen Nart destanları, onların Kafkas kültürü içindeki inkâr edilemeyecek yerlerinin ve paylarının da ilmi belgesidir.